Giải Kinh

He Gave Us Scripture: Foundations of Interpretation

11 bài học · Thirdmill Nexus

1. Introduction to Biblical Hermeneutics

   Giới Thiệu Về Giải Kinh Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài mở đầu đặt nền tảng cho cả loạt bài: giải kinh là gì và làm sao giải kinh cho đúng. Trước hết, bài giới thiệu thuật ngữ: giải kinh là nghệ thuật và khoa học giải thích ý nghĩa Kinh Thánh, với ba tiến trình gắn bó chặt chẽ: chuẩn bị, khảo sát và áp dụng. Tiếp đó, bài trình bày lối giải kinh khoa học: các tác giả Kinh Thánh đã phân tích cẩn thận Lời Chúa, như Phao-lô luận về chữ 'kể là' trong Rô-ma 4, và truyền thống này tiếp tục qua Ô-ri-ghen, Âu-gút-tin và A-qui-nô. Cuối cùng, bài dạy lối giải kinh tin kính: vì Kinh Thánh là Lời Đức Chúa Trời có thẩm quyền và không mâu thuẫn với chính nó, người giải kinh phải kết hợp nghiên cứu học thuật với lòng kính sợ, cầu nguyện và vâng lời.

   Thuật ngữ: hermeneutics = giải kinh · preparation = sự chuẩn bị · investigation = sự khảo sát · application = sự áp dụng · devotional hermeneutics = giải kinh tin kính

   Câu hỏi học tập

   1. Ba tiến trình giải kinh — chuẩn bị, khảo sát và áp dụng — liên hệ với nhau ra sao, và vì sao bỏ qua một tiến trình sẽ làm yếu cả ba?
   2. Lối giải kinh khoa học có gốc rễ Kinh Thánh như thế nào, và vì sao Phao-lô phân tích chữ 'kể là' trong Rô-ma 4 là một ví dụ điển hình?
   3. Giải kinh tin kính khác giải kinh thuần học thuật ở điểm nào, và bạn giữ lòng kính sợ Chúa ra sao khi nghiên cứu Kinh Thánh?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 2 · Bách khoa: Duy Kinh Thánh · 2 Ti-mô-thê 3

2. Preparation for Interpretation

   Chuẩn Bị Để Giải Kinh Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này dạy cách chuẩn bị bản thân trước khi giải kinh, qua hai yếu tố: nương cậy Đức Thánh Linh và nỗ lực của con người. Trước hết, bài nhấn mạnh sự cảm thúc hữu cơ: Đức Thánh Linh đã hà hơi mọi lời Kinh Thánh qua các tác giả con người, nên Ngài là tác giả tối cao và Kinh Thánh hoàn toàn đáng tin; Ngài cũng ban sự soi sáng cho người đọc hiểu Lời Chúa sâu sắc hơn. Tuy nhiên, không thể chỉ trông chờ Đức Thánh Linh mà bỏ qua học tập: người giải kinh cần được đào tạo, dùng công cụ tốt, xét lại kinh nghiệm và niềm tin sẵn có, và nhận biết tội lỗi làm mờ mắt mình. Chuẩn bị đúng là kết hợp nương cậy Thánh Linh với nỗ lực học hỏi cách khiêm nhường.

   Thuật ngữ: inspiration = sự cảm thúc · illumination = sự soi sáng · organic inspiration = sự cảm thúc hữu cơ · Holy Spirit = Đức Thánh Linh · human effort = nỗ lực của con người

   Câu hỏi học tập

   1. Sự cảm thúc hữu cơ khác quan điểm lãng mạn và quan điểm máy móc về cảm thúc ở điểm nào?
   2. Vì sao không thể chỉ trông chờ Đức Thánh Linh soi sáng mà bỏ qua học tập, đào tạo và công cụ nghiên cứu?
   3. Kinh nghiệm quá khứ, niềm tin sẵn có và tội lỗi của bạn đang giúp hay cản trở việc bạn giải kinh ra sao?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 2 · Bách khoa: Cảm thúc · 2 Phi-e-rơ 1

3. Investigating Scripture

   Khảo Sát Kinh Thánh Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này hướng dẫn tiến trình khảo sát: tìm ý nghĩa gốc của đoạn Kinh Thánh. Trước hết, bài định nghĩa ý nghĩa gốc là điều các tác giả — cả thần linh lẫn con người — cùng muốn truyền đạt cho độc giả đầu tiên. Tiếp đó, bài nêu nền tảng thần học của việc khảo sát: tác giả, độc giả và văn bản đều quan trọng, vì Đức Chúa Trời đã dùng con người thật, trong hoàn cảnh thật, để viết những tài liệu thật. Cuối cùng, bài cho thấy tầm quan trọng của ý nghĩa gốc: lịch sử Hội Thánh cho thấy khi bỏ qua ý nghĩa gốc, người ta dễ lấy truyền thống thay thế Kinh Thánh; ngày nay, việc khảo sát cẩn thận giúp chúng ta không áp đặt ý mình lên Lời Chúa, mà nghe chính điều Đức Chúa Trời đã phán.

   Thuật ngữ: original meaning = ý nghĩa gốc · writer = tác giả · audience = độc giả đầu tiên · document = văn bản · grammatico-historical exegesis = giải kinh ngữ pháp–lịch sử

   Câu hỏi học tập

   1. Ý nghĩa gốc là gì, và vì sao phải tìm ý nghĩa mà các tác giả muốn truyền đạt cho độc giả đầu tiên?
   2. Thông tin về tác giả, độc giả và văn bản giúp chúng ta hiểu ý nghĩa gốc như thế nào? Hãy cho một ví dụ.
   3. Khi bỏ qua hoàn cảnh lịch sử của một đoạn Kinh Thánh, chúng ta dễ mắc những sai lầm nào khi áp dụng?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 3 · Bách khoa: Mặc khải · Thi Thiên 19

4. Approaches to Meaning

   Các Cách Tiếp Cận Ý Nghĩa Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này đối chiếu ba cách tiếp cận ý nghĩa. Cách khách quan tin rằng có thể hiểu Kinh Thánh cách vô tư, dựa trên lý trí và phương pháp — nguồn gốc từ chủ nghĩa duy lý của Descartes; cách chủ quan cho rằng hiểu biết luôn bị thiên kiến chi phối — nguồn gốc từ chủ nghĩa chủ quan của Kant; cách đối thoại nhấn mạnh sự tương tác giữa hai bên. Bài cho thấy mỗi cách đều có điểm mạnh và điểm yếu, rồi đề xuất cách đối thoại có thẩm quyền: vừa tôn trọng ý nghĩa khách quan của văn bản, vừa ý thức giới hạn của chính mình. Bài cũng dạy rằng giải kinh giống như vòng xoắn ốc: càng nghiên cứu, chúng ta càng tiến gần hơn đến ý nghĩa có thẩm quyền của Đức Chúa Trời.

   Thuật ngữ: objectivism = chủ nghĩa khách quan · subjectivism = chủ nghĩa chủ quan · dialogism = chủ nghĩa đối thoại · genre = thể loại văn học · hermeneutical spiral = vòng xoắn ốc giải kinh

   Câu hỏi học tập

   1. Cách tiếp cận khách quan, chủ quan và đối thoại khác nhau ra sao trong cách nhìn về người giải kinh và Kinh Thánh?
   2. Vì sao quá nhấn mạnh cảm xúc hay phản ứng cá nhân có thể làm suy yếu ý nghĩa khách quan của một đoạn Kinh Thánh?
   3. Hình ảnh vòng xoắn ốc giúp bạn hiểu thế nào về việc càng nghiên cứu càng tiến gần ý nghĩa có thẩm quyền của Đức Chúa Trời?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 3 · Bách khoa: Lẽ thật · Giăng 1

5. The Complexity of Meaning

   Sự Phức Tạp Của Ý Nghĩa Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này giải thích vì sao ý nghĩa Kinh Thánh phức tạp và làm sao nắm được trọn vẹn giá trị của nó. Trước hết, bài xét nghĩa đen: một đoạn có thể mang nhiều nghĩa, nhưng các nhà Cải Chánh khẳng định mỗi đoạn chỉ có một ý nghĩa thống nhất, khác với lối giải kinh bốn tầng nghĩa thời Trung cổ. Tiếp đó, bài trình bày giá trị đầy đủ của một đoạn: ý nghĩa gốc, những khai triển trong Kinh Thánh, và những áp dụng hợp lệ — như Phao-lô dùng phép ẩn dụ, hay Chúa Giê-xu mở rộng điều răn chớ giết người trong Ma-thi-ơ 5. Cuối cùng, bài phân biệt Kinh Thánh với áp dụng của chúng ta, để vừa áp dụng mạnh mẽ vừa tránh chủ nghĩa luật pháp.

   Thuật ngữ: literal sense = nghĩa đen · Quadriga = lối giải kinh bốn tầng nghĩa · full value = giá trị đầy đủ · allegory = phép ẩn dụ · legalism = chủ nghĩa luật pháp

   Câu hỏi học tập

   1. Vì sao các nhà Cải Chánh khẳng định mỗi đoạn Kinh Thánh chỉ có một ý nghĩa thống nhất, dù một đoạn có thể mang nhiều nghĩa?
   2. Giá trị đầy đủ của một đoạn gồm những gì, và phép ẩn dụ của Phao-lô minh họa điều ấy ra sao?
   3. Chúa Giê-xu mở rộng điều răn chớ giết người trong Ma-thi-ơ 5 như thế nào, và điều đó dạy chúng ta áp dụng Kinh Thánh mà không rơi vào chủ nghĩa luật pháp ra sao?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 2 · Bách khoa: Sự sáng tỏ của Kinh Thánh · Ma-thi-ơ 5

6. Discovering Meaning

   Khám Phá Ý Nghĩa Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này trình bày phương pháp ngữ pháp–lịch sử để khám phá ý nghĩa gốc của Kinh Thánh. Trước hết, bài nêu ba kim chỉ nam: tác giả, văn bản và độc giả đầu tiên — chúng ta phải hiểu người viết là ai, văn bản viết gì, và độc giả đầu tiên hiểu ra sao. Tiếp đó, bài cho thấy ba kim chỉ nam này liên hệ chặt chẽ và không thể tách rời. Cuối cùng, bài dạy cách tóm tắt ý nghĩa: xét độ phức tạp của đoạn văn, tính độc đáo của người giải kinh, và nhu cầu của độc giả. Bài cũng nhắc nhở rằng kiến thức tiếng Hy Lạp, bối cảnh lịch sử và sự giúp đỡ của các nhà giải kinh khác đều hỗ trợ việc khám phá ý nghĩa, chứ không thay thế nó.

   Thuật ngữ: grammatico-historical method = phương pháp ngữ pháp–lịch sử · writer = tác giả · document = văn bản · audience = độc giả đầu tiên · interpreter = người giải kinh

   Câu hỏi học tập

   1. Ba kim chỉ nam — tác giả, văn bản và độc giả đầu tiên — giúp khám phá ý nghĩa gốc như thế nào, và vì sao không thể tách rời chúng?
   2. Khi tóm tắt ý nghĩa một đoạn, vì sao phải xét độ phức tạp của đoạn văn, tính độc đáo của người giải kinh và nhu cầu của độc giả?
   3. Kiến thức tiếng Hy Lạp, bối cảnh lịch sử và sự giúp đỡ của các nhà giải kinh khác hỗ trợ bạn ra sao khi giải kinh?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 2 · Bách khoa: Không sai lầm · Lu-ca 24

7. Applying Scripture

   Áp Dụng Kinh Thánh Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này dạy cách áp dụng Kinh Thánh vào đời sống hiện đại. Trước hết, bài nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng: Lời Chúa phải thay đổi tư tưởng, hành vi và cảm xúc của chúng ta, nếu không việc học Kinh Thánh trở nên vô ích. Tiếp đó, bài nêu những điểm nối giữa độc giả xưa và nay: cùng một Đức Chúa Trời bất biến — trong ý chỉ đời đời, bản tính và lời hứa giao ước; cùng một thế giới; và cùng một loại con người — mang hình ảnh Đức Chúa Trời nhưng đã sa ngã, chia thành người chưa tin, người tin giả và tín hữu. Cuối cùng, bài xét những phát triển cần tính đến: thời kỳ cứu chuộc, văn hóa và cá nhân — như Phao-lô đã áp dụng chuyện Cựu Ước cho Hội Thánh Tân Ước.

   Thuật ngữ: application = sự áp dụng · immutability = sự bất biến · covenant promises = lời hứa giao ước · epoch = thời kỳ · original meaning = ý nghĩa gốc

   Câu hỏi học tập

   1. Vì sao việc áp dụng Kinh Thánh là cần thiết, chứ không chỉ hiểu ý nghĩa gốc là đủ?
   2. Những điểm nối nào giữa độc giả xưa và nay — về Đức Chúa Trời, thế giới và con người — khiến Kinh Thánh vẫn liên hệ với chúng ta?
   3. Khi áp dụng một đoạn Cựu Ước, bạn xét đến những phát triển nào về thời kỳ, văn hóa và cá nhân?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 2 · Bách khoa: Giao ước · Gia-cơ 1

8. Modern Application and Old Testament Epochs

   Áp Dụng Hiện Đại Và Các Thời Kỳ Cựu Ước Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này dạy cách áp dụng Cựu Ước hôm nay qua các thời kỳ của lịch sử cứu chuộc. Trước hết, bài chia lịch sử Cựu Ước thành các thời kỳ theo sáu giao ước lớn: A-đam, Nô-ê, Áp-ra-ham, Môi-se, Đa-vít và giao ước mới — mỗi giao ước đem đến những nhấn mạnh thần học lâu dài. Tiếp đó, bài theo dõi sự phát triển qua các thời kỳ: hai nhân vật chính là Đức Chúa Trời và Sa-tan, với một cốt truyện thống nhất là Đức Chúa Trời mở rộng vinh hiển Ngài; các tác giả Cựu Ước cũng thường áp dụng thời kỳ trước cho độc giả đương thời. Cuối cùng, bài dạy cách nối quá khứ với hiện tại qua bối cảnh, gương mẫu và sự báo trước — như trận Giê-ri-cô là gương tốt còn trận A-hi là gương xấu.

   Thuật ngữ: epoch = thời kỳ · covenant = giao ước · storyline = cốt truyện · model = gương mẫu · anticipation = sự báo trước

   Câu hỏi học tập

   1. Sáu giao ước lớn chia lịch sử Cựu Ước thành các thời kỳ ra sao, và mỗi giao ước đem đến nhấn mạnh thần học nào?
   2. Cốt truyện thống nhất của Kinh Thánh là gì, và Đức Chúa Trời cùng Sa-tan đóng vai trò nào trong đó?
   3. Trận Giê-ri-cô và trận A-hi dạy chúng ta phân biệt gương tốt và gương xấu như thế nào khi áp dụng Cựu Ước hôm nay?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 20 · Bách khoa: Giao ước · Hê-bơ-rơ 8

9. Modern Application and the New Covenant

   Áp Dụng Hiện Đại Và Giao Ước Mới Nội dung AI soạn, chưa duyệt

   Bài này cho thấy giao ước mới làm trọn các chủ đề Cựu Ước và định hình cách áp dụng Kinh Thánh hôm nay. Trước hết, bài trình bày sự ứng nghiệm: Đấng Christ đã làm trọn chủ đề chiến tranh chống lại điều ác trong lần đến thứ nhất, Hội Thánh tiếp tục cuộc chiến ấy ngày nay, và Ngài sẽ hoàn tất khi trở lại trong vinh hiển. Bài cũng giải thích 'điều mầu nhiệm' trong Ê-phê-sô 3: dân ngoại được dự phần vào lời hứa cùng với Y-sơ-ra-ên. Tiếp đó, bài nêu hướng dẫn áp dụng: khi đọc Cựu Ước, phải xét xem một điều dạy thuộc về thời Cựu Ước hay vẫn tiếp tục trong giao ước mới, vì chúng ta sống trong thời kỳ giao ước mới với luật pháp ghi trong lòng và sự tha thứ tội lỗi.

   Thuật ngữ: fulfillment = sự ứng nghiệm · new covenant = giao ước mới · mystery = điều mầu nhiệm · warfare = chiến tranh · kingdom = Vương quốc Đức Chúa Trời

   Câu hỏi học tập

   1. Đấng Christ đã ứng nghiệm chủ đề chiến tranh chống điều ác ra sao trong lần đến thứ nhất, và Hội Thánh tiếp tục cuộc chiến ấy thế nào hôm nay?
   2. 'Điều mầu nhiệm' trong Ê-phê-sô 3 có nghĩa gì, và vì sao dân ngoại được dự phần vào lời hứa cùng với Y-sơ-ra-ên?
   3. Khi đọc một điều dạy trong Cựu Ước, làm sao biết điều ấy thuộc về thời Cựu Ước hay vẫn tiếp tục trong giao ước mới?

   Đọc thêm: Giáo lý câu 21 · Bách khoa: Giao ước mới · Giê-rê-mi 31

10. Biblical Culture and Modern Application

    Văn Hóa Kinh Thánh Và Áp Dụng Hiện Đại Nội dung AI soạn, chưa duyệt

    Bài này dạy cách tính đến văn hóa khi áp dụng Kinh Thánh. Trước hết, bài nêu nền tảng: Sáng Thế Ký 1–11 nêu mạng lệnh văn hóa — con người phải phát triển tạo vật để bày tỏ vinh hiển Đức Chúa Trời; sau khi sa ngã, nhân loại theo hai con đường đối nghịch: dòng dõi người nữ phục vụ Đức Chúa Trời và dòng dõi con rắn chống lại Ngài, với văn hóa đa dạng qua mặc khải đặc biệt và phổ thông. Tiếp đó, bài theo dõi sự phát triển: Y-sơ-ra-ên sống theo luật Môi-se, còn trong giao ước mới Đấng Christ mở rộng Vương quốc cho muôn dân. Cuối cùng, bài dạy cách áp dụng: phân biệt điều Chúa chấp thuận hẳn, tạm thời, dung thứ hay cấm hẳn — như Phao-lô trong 1 Cô-rinh-tô 9 thích ứng văn hóa mà không thỏa hiệp.

    Thuật ngữ: culture = văn hóa · cultural mandate = mạng lệnh văn hóa · common grace = ân điển phổ thông · gospel mandate = mạng lệnh Phúc Âm · general revelation = mặc khải phổ thông

    Câu hỏi học tập

    1. Mạng lệnh văn hóa trong Sáng Thế Ký 1:28 là gì, và vì sao mọi phát triển văn hóa theo ý Chúa đều là sự phục vụ thánh?
    2. Hai con đường văn hóa đối nghịch bắt nguồn từ Sáng Thế Ký 3:15 là gì, và ân điển phổ thông giữ chúng tương đồng ra sao?
    3. Khi gặp một tập tục văn hóa trong Kinh Thánh, bạn dùng bốn mức đánh giá của Đức Chúa Trời như thế nào để quyết định có áp dụng hôm nay không?

    Đọc thêm: Giáo lý câu 1 · Bách khoa: Vườn Ê-đen · Sáng Thế Ký 1

11. Modern Application for Individuals

    Áp Dụng Hiện Đại Cho Từng Cá Nhân Nội dung AI soạn, chưa duyệt

    Bài kết loạt bài bằng cách dạy áp dụng Kinh Thánh cho từng cá nhân. Trước hết, bài cho thấy Kinh Thánh chứa nhiều loại hướng dẫn khác nhau: nguyên tắc phổ quát cho mọi người — hai điều răn lớn nhất là kính mến Đức Chúa Trời và yêu người lân cận; hướng dẫn chung; hướng dẫn cụ thể; và gương người xưa — xếp như một chiếc mobile quanh hai điều răn lớn. Tiếp đó, bài phân biệt hướng dẫn cao — nguyên tắc và hướng dẫn chung — với hướng dẫn thấp — hướng dẫn cụ thể và gương mẫu, vốn áp dụng khác nhau tùy người và hoàn cảnh. Cuối cùng, bài dạy sự khôn ngoan: nhờ lãnh đạo có kinh nghiệm, cộng đồng tín hữu và sự cầu nguyện suy ngẫm, chúng ta áp dụng Lời Chúa cách đúng đắn cho đời mình.

    Thuật ngữ: universal principles = nguyên tắc phổ quát · higher instructions = hướng dẫn cao · lower instructions = hướng dẫn thấp · wisdom = sự khôn ngoan · community = cộng đồng

    Câu hỏi học tập

    1. Hai điều răn lớn nhất làm trung tâm cho mọi hướng dẫn trong Kinh Thánh ra sao, theo hình ảnh chiếc mobile mà Chúa Giê-xu nêu ra?
    2. Hướng dẫn cao và hướng dẫn thấp khác nhau thế nào, và vì sao hướng dẫn thấp áp dụng khác nhau tùy người và hoàn cảnh?
    3. Lãnh đạo, cộng đồng và sự cầu nguyện suy ngẫm giúp bạn áp dụng Kinh Thánh cho đời mình ra sao?

    Đọc thêm: Giáo lý câu 39 · Bách khoa: Sự vâng lời · Ma-thi-ơ 22

Học loạt bài này trên Nexus →