Đền Thờ

Thomas Adams · The Temple

Bản dịch do AI (MG-3) hỗ trợ, chưa được mục sư duyệt giáo lý. Thuật ngữ có thể chưa chính xác; hãy đối chiếu với bản gốc và Kinh Thánh, đồng thời hỏi mục sư của bạn.

📖 Đọc trong trình đọc

Nguyên tác thuộc phạm vi công cộng. Bản dịch tiếng Việt miễn phí, không thương mại.

Mục lục

  1. Đền Thờ

Đền Thờ

ĐỀN THỜ
Thomas Adams

Bài giảng được giảng tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Phao-lô ngày 5 tháng Tám năm 1624.

Luân Đôn, in bởi Augustine Matthews cho John Grismand, và bày bán tại cửa hàng của ông ở Paul's Alley, tại hiệu Con Súng. 1624.

MỤC LỤC

Kính gửi Ngài rất đáng kính, Sir Henry Carey

Đền Thờ của Đức Chúa Trời có sự hiệp nhất gì với các thần tượng?

Đền Thờ

Các Thần Tượng

Đền Thờ của Đức Chúa Trời

Các Thần Tượng

Chẳng Có Sự Hiệp Nhất

Nhà của Đức Chúa Trời

Các Thần Tượng

Chẳng Có Sự Hòa Âm

KÍNH GỬI NGÀI RẤT ĐÁNG KÍNH, SIR HENRY CAREY, HUÂN TƯỚC HUNSDON, TỬ TƯỚC ROCHFORD.

Thưa Ngài,

Trong số nhiều điều phi lý khiến chúng ta có đầy đủ lý do để ghê tởm tôn giáo của Giáo hội La Mã hiện nay, điều này đối với tôi dường như là một trong những điều có ý nghĩa nhất: họ đã chất đầy mọi đền thờ dưới quyền của hàng giáo phẩm xảo quyệt của họ bằng các thần tượng, biến đổi sự thờ phượng Đức Chúa Trời vô hình thành sự tôn thờ các hình ảnh hữu hình. Họ cầu khẩn các thánh đồ qua các hình tượng ấy, và không dám phục vụ Chúa nếu thiếu chúng. Cứ như thể Đức Chúa Trời đã thu hồi luật pháp không thay đổi của Ngài và nay chỉ đòi hỏi sự thờ phượng qua các hình tượng. Tôi đã nhận thấy đặc điểm riêng này trong số các đặc điểm khác nhau của hội chúng ấy: họ cố gắng lên án điều Đức Chúa Trời đã xưng công chính và xưng công chính điều Ngài đã lên án. Trong trường hợp trước, Đức Chúa Trời đã chỉ rõ ràng rằng sự xưng công chính của chúng ta chỉ nhờ đức tin nơi công đức của Đấng Christ, một quan niệm mà họ kịch liệt tranh cãi. Trong trường hợp sau, Ngài đã (không phải không nhắc đến sự ghen tuông của Ngài) cấm mọi hình thức thờ phượng mang dù chỉ một chút gợi ý về thờ thần tượng, một lệnh cấm mà họ tha thiết duy trì. Họ đã viết biết bao nhiêu bộ sách đồ sộ chống lại Điều Răn Thứ Hai! Dường như họ chưa thỏa mãn với việc loại bỏ nó khỏi các sách giáo lý của họ; họ còn giáo điều chống lại nó trước toàn thế gian. Trước hết, họ xúi giục dân chúng nổi loạn trắng trợn, rồi sau đó họ tìm cách cứu chuộc họ bằng một sự phân biệt khéo léo. Như thế, họ vắt kiệt trí tuệ của mình trong nỗ lực hợp pháp hóa bằng sự phân biệt điều mà Đức Chúa Trời đã tuyên bố dứt khoát là bất hợp pháp qua sắc lệnh chung quyết của Ngài. Cứ như thể các sắc lệnh của Giáo hoàng là luật pháp mà thế gian sẽ bị xét xử theo đó trong Ngày Phán Xét. Nhưng ai lại quý trọng một ngôi nhà lớn lao và đáng kính đã bị dịch hạch lây nhiễm hay bị trộm cướp chiếm đoạt? Và ai, trong khi còn tỉnh táo, lại liên kết mình với một đền thờ mà, dù tự nhận có truyền thống lâu đời, kiến trúc tráng lệ, cùng những đặc quyền và vương quyền khác, lại bị phát hiện là nhuốm đầy mê tín và bị vô số thần tượng làm ô uế? Tại sao chúng ta lại vui thích cư ngụ nơi Đức Chúa Trời đã từ chối cư ngụ cùng chúng ta?

Tôi trình bày luận cứ này lên ngài không phải như một ý tưởng mới mẻ, mà như điều mà sự hiểu biết dày dạn của ngài có thể soi sáng cho tôi. Chỉ với sự bảo đảm của danh tiếng đáng kính của ngài, tôi mới dám tự tiện chia sẻ bài luận ngắn này với thế gian, được khích lệ bởi bằng chứng lâu dài về lòng tận hiến không lay chuyển của ngài đối với Chân Lý và lòng đạo đức đầy ân điển của thân mẫu cao quý nhất của ngài, nguồn khích lệ lớn nhất cho những nỗ lực hèn mọn của tôi trên đất này. Nguyện những phước lành chọn lọc nhất của Đức Chúa Trời tiếp tục nhân lên trên bà, trên chính ngài, trên phu nhân mộ đạo của ngài, và trên gia đình đáng kính của ngài. Những phước lành ấy luôn được cầu xin bởi

Tôi tớ hèn mọn của ngài, THO. ADAMS.

ĐỀN THỜ.

Đền Thờ của Đức Chúa Trời có sự hiệp nhất gì với các thần tượng? — II Cô-rinh-tô 6:16

Thật không thích hợp khi những kẻ sẽ xa cách nhau trong đời sau lại quá gắn bó với nhau trong đời này. Chiên và dê hiện đang lẫn lộn với nhau, và không ai có thể phân biệt chúng ở đây, mà chỉ có Đấng sẽ phân rẽ chúng trong tương lai — bên phải và bên trái của Tòa án cuối cùng sẽ tuyên bố về chúng. Tuy nhiên, những người khác với chúng ta về đức tin và sự xưng nhận thì rõ ràng, và chúng ta thường bị trách vì không giao thiệp với họ. Sự kết hợp lệch lạc này càng khăng khít thì càng không thể chịu đựng được. Cùng ngồi một bàn ăn thì xấu, cùng chung một giường thì tệ hơn, nhưng cùng chung một đền thờ thì tệ nhất trong mọi sự. Vì thế, sứ đồ bắt đầu lời can ngăn của mình rằng: "Chớ mang ách chung với kẻ chẳng tin," và kết thúc bằng câu hỏi: "Đền Thờ của Đức Chúa Trời có sự hiệp nhất gì với các thần tượng?" Nhiều loại hạt giống trong một cánh đồng, nhiều loài thú khác nhau trong một cái ách, nhiều chất liệu vải khác nhau trong một chiếc áo — tất cả những điều ấy đều đã bị cấm rõ ràng dưới Luật Pháp. Vậy thì, há lại cho phép nhiều tôn giáo trong một Hội Thánh dưới Phúc Âm sao?

Sự phi lý của một sự pha trộn như thế được minh họa ở đây qua nhiều sự đối lập, tất cả đều mang giọng điệu vấn nghi, truyền đạt một ý nghĩa phủ định. Sự công chính và sự bất chính, ánh sáng và bóng tối, Đấng Christ và Bê-li-an, tín đồ và kẻ vô tín — những điều này không thể cùng tồn tại, không có sự thông công, hòa hợp hay liên kết nào. Vậy thì, Đền Thờ của Đức Chúa Trời có sự hiệp nhất gì với các thần tượng?

Tôi không cần phải phân chia những lời này một cách gượng ép, vì chúng vốn đã bị phân chia theo bản tính. Cũng như "Điều Đức Chúa Trời đã phối hợp, loài người chớ phân rẽ," cũng có thể nói rằng "Điều Đức Chúa Trời đã phân rẽ, loài người chớ phối hợp." Mục đích của bản văn và chủ đề của bài luận của tôi là tách các thần tượng ra khỏi Đền Thờ của Đức Chúa Trời. Đức Thánh Linh đã phân rẽ chúng thay cho tôi. Chúng không thể hòa hợp trong phán quyết của Ngài, vì vậy chúng không bao giờ nên hòa hợp trong thực hành của chúng ta. Đáng rủa sả thay kẻ nào tìm cách dàn xếp cuộc tranh chấp này. Đền Thờ là thánh, trong khi các thần tượng là phàm tục — trộn lẫn điều thánh với điều phàm tục là điều không hợp pháp. Đền Thờ thuộc về Đức Chúa Trời, trong khi các thần tượng thuộc về Ma Quỷ — Đức Chúa Trời và Ma Quỷ không thể hòa giải với nhau. Vì vậy, cũng như hai quốc gia thù địch, sau một vài cuộc thương lượng hòa bình mà không bên nào chấp thuận các điều kiện được đề xuất, đã chia tay trong giận dữ mà nói rằng: "Về điều này, cả hai chúng ta đều đồng ý rằng chúng ta hoàn toàn không đồng ý," thì ở đây hãy đồng ý rằng không thể đạt được sự thỏa thuận nào. Trong việc dàn xếp các tranh chấp giữa các cá nhân, gia đình hay vương quốc, "Phước cho những kẻ làm cho người hòa thuận," nhưng trong việc hòa giải Đấng Christ với Bê-li-an, Đền Thờ của Đức Chúa Trời với các thần tượng, thì "Đáng rủa sả thay những kẻ làm cho người hòa thuận." Ở đây, hãy để những chiến thắng lớn lao trong chiến tranh được tiến hành. Chính Đức Chúa Trời đã khởi sự cuộc xung đột trong Địa Đàng, sứ đồ của Ngài nay đã thổi hồi kèn báo động, và kẻ nào kêu gọi rút lui đáng bị rủa sả.

Nhưng cũng như không trận chiến nào có thể đánh một cách hiệu quả nếu thiếu trật tự và sự sắp xếp quân sự, thì không bài luận nào có thể đem lại ích lợi nếu thiếu một phương pháp nào đó. Vì vậy, chúng ta hãy xem Đền Thờ như thành trì của Đức Chúa Trời và sự thờ thần tượng như cuộc xâm lăng thành trì ấy. Thành trì này chỉ có một, trong khi các thần tượng thì vô số. Những dũng sĩ được Đức Chúa Trời chỉ định để bảo vệ thành trì của Ngài chủ yếu là các vương hầu và mục sư, các quan cai trị và chức vụ mục vụ. Các lực lượng thù địch chiến đấu chống lại thành trì ấy là những binh lính được Ma Quỷ thuê mướn. Pháo đài ở một phía là Kinh Thánh thiêng liêng, Lời thánh của Đức Chúa Trời, trong khi các máy công thành, pháo binh và khí cụ tấn công ở phía bên kia là các thần tượng, truyền thống và những sáng chế xác thịt mà tấm lòng bại hoại của con người dùng để công phá thành trì ấy. Cuộc vây hãm này liên tục, mối thù này không ngơi nghỉ, và sự khác biệt thì không thể hòa giải. Tuy nhiên, cuối cùng, cuộc chiến sẽ kết thúc với sự hủy diệt của những kẻ thù này, sự chiến thắng của người công chính, và vinh quang đời đời của Đức Chúa Trời.

Mặc dù cuộc chiến này hoàn toàn thuộc linh, nó được nhìn nhận theo những cách khác nhau. Có Đền Thờ vật chất và Đền Thờ huyền nhiệm, thần tượng bên ngoài và thần tượng bên trong, binh lính thường và binh lính đặc biệt. Mỗi Cơ Đốc nhân, vì là Đền Thờ của Đức Chúa Trời, đều đối mặt với sự tấn công của các thần tượng. Có một cuộc nội chiến, một cuộc nổi loạn bên trong họ, mà họ luôn phải giao chiến. Trong tình trạng chiến đấu này của Hội Thánh, không ai được miễn trừ — chỉ những kẻ hoàn toàn buông mình theo những sự bại hoại của riêng mình mới không phải là Đền Thờ của Đức Chúa Trời mà là hội đường của Sa-tan, một hố chứa ô uế chứ không phải là nơi thánh của sự thánh khiết. Như thế, từ một khái niệm chung, nhiều trường hợp riêng nảy sinh, và bạn có thể nói: "Kìa, một đoàn người đến," như Lê-a đã nói về con trai mình là Gát: "một đoàn quân đến." Tuy nhiên, mọi nhánh này đều có một gốc. Chúng giống như những bánh xe của một chiếc đồng hồ, được tháo rời trong chốc lát để xem xét rồi lại được lắp ráp lại. Chớ để số lượng của chúng làm nản lòng sự chú ý của bạn. Khi một người quyền quý giàu có thuộc về thế gian sai đầy tớ của mình đi tìm chỗ trọ, ông đã báo cho chủ quán rằng: "Đêm nay, lãnh chúa của trang viên kia, chủ đất của thị trấn kia, người giữ rừng kia, chủ nhân của chức vụ kia, mục sư hưởng lộc của giáo xứ kia, một hiệp sĩ, một quan tòa trị an, một quý ông, một kẻ cho vay nặng lãi, và chủ tôi sẽ đến đây." Than ôi, chủ quán đáp: "Tôi không có chỗ trọ cho nhiều người như thế." "Hãy hài lòng," đầy tớ đáp, "vì tất cả những người ấy chỉ là một người mà thôi." Vì vậy, nếu bạn lo lắng về khả năng ghi nhớ của mình không đủ để tiếp nhận quá nhiều nhận xét, hãy yên tâm, vì tất cả chúng đều hội tụ về một kết luận này: không có sự hiệp nhất nào giữa Đền Thờ của Đức Chúa Trời và các thần tượng.

Đền Thờ.

Công trình do Sa-lô-môn xây dựng đã được gọi một cách đúng đắn là kỳ quan của thế gian: một đài kỷ niệm tráng lệ và vinh hiển, tọa lạc trên đồi Si-ôn, mời gọi người qua đường ngắm nhìn và khiến mắt họ kinh ngạc khi trông thấy. Bên ngoài nó được làm bằng đá cẩm thạch trắng, trong khi bên trong được trang hoàng bằng gỗ bá hương và vàng — chỉ những vật liệu tốt nhất mới được dùng, tất cả đều đẹp đẽ, quý giá và bền lâu. Sự huy hoàng của công trình thánh ấy đến nỗi mọi dân tộc đều ngưỡng mộ, và suốt lịch sử, nó đã được ca tụng. "Đẹp về địa thế, sự vui mừng của cả trái đất là núi Si-ôn." Khi ân huệ của thiên đàng chiếu sáng trên Giê-ru-sa-lem, niềm vui của cả trái đất là núi Si-ôn. Thật thích hợp khi Đấng đã tạo dựng thế gian làm nơi cư ngụ cho con người cũng có một ngôi nhà trong thế gian này được dựng nên cho chính Ngài. Hơn nữa, nó không thể quá tốn kém, vì mọi vật liệu được dùng đều thuộc về Ngài. Mỗi túp lều xiêu vẹo cũng còn quá tốt cho Sa-tan; không công trình nào có thể quá xa hoa đối với Đức Chúa Trời. Trong khi dân Ngài cư ngụ trong các lều trại, Ngài bằng lòng cư ngụ trong Đền Tạm. Trong tình trạng lang thang của Y-sơ-ra-ên, Ngài muốn nhà của Ngài cũng di động, để họ không bao giờ di chuyển mà thiếu Ngài. Tuy nhiên, khi việc định cư của họ đã được thiết lập trong Đất Hứa, Ngài muốn Đền Tạm của Ngài được biến thành Đền Thờ, để khi họ cư ngụ nơi Ngài đã chỉ định cho họ, Ngài cũng có thể cư ngụ giữa họ. Cái trước dành cho sự di chuyển, cái sau dành cho sự nghỉ ngơi; cái trước dành cho sự tiến bước, cái sau là nơi cư ngụ thường trực của Ngài. Trong suốt thời gian này, Đức Chúa Trời chỉ có một nhà tại một thời điểm: trước hết là Đền Tạm, rồi nó nhường chỗ cho Đền Thờ, và khi Đền Thờ của Sa-lô-môn bị phá hủy, nó được kế tiếp bởi Đền Thờ của Xô-rô-ba-bên. Nay Ngài có nhiều nhà, nhiều như số dân tộc, hội chúng và cá nhân xưng nhận Đấng Christ. Chúng ta có nhà riêng của mình, vậy tại sao Đức Chúa Trời lại bị tước đoạt? Một vương hầu có nhiều hơn một nơi cư ngụ; tại sao Vua trên trời lại bị giới hạn? Mặc dù một vị vua chỉ có thể cư ngụ trong một nhà tại một thời điểm, Đức Chúa Trời, bất kể số lượng, vẫn có thể đồng thời đầy dẫy tất cả chúng. Ngài có một nhà bằng xác thịt, vì mỗi tín đồ là Đền Thờ của Ngài; một nhà bằng đá, như công trình vật chất này, cũng là Đền Thờ của Ngài; một nhà chẳng bằng xác thịt cũng chẳng bằng đá, mà vô hình và bất diệt trên các tầng trời. Cũng như Đấng Christ đã nói rằng trong nhà của Cha Ngài có nhiều chỗ ở, thì trong Hội Thánh chiến đấu của Cha Ngài cũng có nhiều nhà.

Thật vô ích khi thắc mắc Đức Chúa Trời nên làm gì với một ngôi nhà khi chúng ta xét xem chúng ta làm gì với nhà của mình — còn làm gì khác ngoài việc cư ngụ trong đó? Tuy nhiên, cách thức Đức Chúa Trời cư ngụ trong nhà của Ngài dường như là một vấn đề, vì sứ đồ nói rằng Ngài không ngự trong các đền thờ bởi tay người ta làm ra. Thật vậy, Ngài không ngự trong chúng như chúng ta ngự trong nhà của mình. Nhà của chúng ta che chở chúng ta, nhưng Đức Chúa Trời che chở nhà của Ngài. Nhà của chúng ta bao bọc chúng ta, nhưng Đức Chúa Trời bao bọc nhà của Ngài. Chúng ta chỉ ở trong nhà của mình, và nhà thì ở ngoài chúng ta, nhưng Đức Chúa Trời ở trong nhà Ngài đến nỗi Ngài cũng ở ngoài nó, ở nơi khác, ở khắp mọi nơi. Hơn nữa, nhà của Ngài ở trong Ngài. Trong khi chúng ta vắng mặt, chúng ta không thể giữ nhà của mình, thế mà ngay cả khi chúng ta ngủ trong nhà, nhà vẫn giữ chúng ta. Đức Chúa Trời không bao giờ có thể vắng mặt khỏi nhà Ngài, và người giữ Đền Thờ này không bao giờ ngủ. Nay, mỗi đền thờ vật chất nơi các thánh đồ nhóm lại, chân lý của Phúc Âm được rao giảng và xưng nhận, các thánh lễ được cử hành đúng cách, và danh Chúa được cầu khẩn và thờ phượng, thì đó là Đền Thờ của Đức Chúa Trời.

Tại sao nó được gọi là Đền Thờ của Ngài nếu không phải để làm chứng về sự hiện diện của Ngài? Khi Ca-in đứng trong tình trạng bị khai trừ vì đã giết em mình và không được phép đến gần nơi được chỉ định cho sự phục vụ Đức Chúa Trời, người ta nói rằng ông đã bị đuổi khỏi sự hiện diện của Chúa. Một số người đã giải thích một trường hợp tương tự khi Giô-na trốn khỏi sự hiện diện của Ngài; ông đã trốn khỏi nơi mà các tiên tri thường đứng, sẵn sàng được Đức Chúa Trời sai đi. Na-đáp và A-bi-hu đã chết trước mặt Chúa; tức là, trước bàn thờ của Chúa. Điều gì xảy ra trước Hòm Giao Ước hay bàn thờ, trong Đền Tạm hay Đền Thờ, thì được nói là đã làm coram Domino (trước mặt Chúa). Tuy nhiên, quá nhiều người đến Đền Thờ với quá ít sự tôn kính, cứ như thể họ nghĩ Đức Chúa Trời không có ở nhà hay không ngự trong nhà của chính Ngài. Nhưng Chúa hiện diện trong Đền Thờ của Ngài. Chúng ta sẽ vô ích hy vọng tìm thấy Ngài ở nơi khác nếu chúng ta không tìm kiếm Ngài ở đây. "Ta sẽ ở giữa các ngươi, là những người nhóm lại nhân danh Ta," không chỉ ở bất cứ đâu hay khắp mọi nơi, mà ở đây. Trong khi không nơi nào loại trừ Ngài, nơi này chắc chắn có Ngài. Ngài đầy dẫy mọi nơi bằng sự hiện diện của Ngài, và Ngài đầy dẫy nơi này bằng sự hiện diện đầy ân điển của Ngài. Ở đây, Ngài vừa nghe chúng ta vừa được chúng ta nghe. Ngài nghe lời cầu nguyện của chúng ta và dạy chúng ta các bài học của mình. Không nơi nào dâng lên những lời cầu nguyện trung tín một cách vô ích; không nơi nào có lời hứa được nhậm lời như Đền Thờ. Đó là Triều đình yết kiến của Chúa, Tòa thỉnh cầu cao cả của Ngài. Ở đây, những linh hồn khiêm nhường trình bày những nỗi oan ức của mình, và từ đó, họ trở về mang đầy ân điển. Tại sao nhiều người thiếu điều thiện? Có lẽ vì họ lơ là trong sự thờ phượng công cộng. Họ không tìm kiếm Chúa nơi Ngài có thể được tìm thấy và vì vậy đáng bị bỏ lỡ Ngài nơi họ tuyên bố tìm kiếm Ngài. Tại sao họ lại mong tìm thấy Đức Chúa Trời trong phòng riêng của mình khi họ không màng tìm kiếm Ngài trong các đền thờ của Ngài? Khi chúng ta cần sự giúp đỡ của một người bạn, chúng ta có đợi cho đến khi tình cờ gặp họ hay cho đến khi họ đến với chúng ta, hay chúng ta thà đến nhà của họ? Phi-e-rơ và Giăng đã lên Đền Thờ vào giờ cầu nguyện. Họ cho rằng cầu nguyện trong phòng riêng của mình là chưa đủ; thay vào đó, họ đã hiệp cùng hội chúng, như một hạm đội hoàng gia chuyên chở hàng hóa thánh lên thiên đàng. "Hãy giơ tay lên hướng về nơi thánh, và ngợi khen Đức Giê-hô-va." Bàn tay trong sạch được chấp nhận ở mọi nơi, nhưng đặc biệt trong nơi thánh. Điều gì tiếp theo? "Nguyện Đức Giê-hô-va, là Đấng đã dựng nên trời và đất, từ Si-ôn ban phước cho ngươi!" Người ta không nói: "Đức Giê-hô-va, là Đấng đã dựng nên trời, ban phước cho ngươi trên đất," cũng không nói: "Đức Giê-hô-va, là Đấng đã dựng nên đất, ban phước cho ngươi từ trời." Trái lại, đó là: "Nguyện Đức Giê-hô-va, là Đấng đã dựng nên trời và đất, từ Si-ôn ban phước cho ngươi!" Các phước lành bắt nguồn từ thiên đàng và được ban qua Si-ôn. Trong Đền Thờ, chúng ta hãy tìm kiếm; trong Đền Thờ, chúng ta sẽ tìm thấy những kho báu và sự an ủi quý giá của Chúa Giê-xu Christ.

Đền Thờ này không phải không có kẻ thù. Ngoài những chính trị gia phàm tục, những người như Eustathius tin rằng các đền thờ chẳng có ích lợi gì, hay những người Massilian, theo như Damascene tường thuật, đã thêm sự khinh miệt các đền thờ vào các tà thuyết khác của họ, hay những sứ đồ giả mạo chế nhạo một đền thờ đầy những người cầu khẩn, xem nó như một ngôi nhà đầy những kẻ dại dột, hay những kẻ mang tâm trí của Giê-rô-bô-am, lôi kéo dân chúng khỏi nhà của Đức Chúa Trời tại Giê-ru-sa-lem để tự lập mình làm vua cai trị Y-sơ-ra-ên — ngoài những kẻ này ra, Đền Thờ của Đức Chúa Trời còn có hai loại kẻ thù.

Những người Anabaptist nói với chúng ta rằng sự mê tín cũ đã khiến những ngôi nhà ấy thích hợp làm chuồng ngựa hơn là làm nhà thờ. Họ cho rằng những nơi này không còn nên được gọi là Đền Thờ của Đức Chúa Trời mà là Đền Thờ của các thần tượng. Tương tự, họ cho rằng trong những thời kỳ bại hoại ấy, Lễ Vượt Qua đã không được gọi là Pascha Dei (Lễ Vượt Qua của Đức Chúa Trời) mà là Pascha Iudaeorum (Lễ Vượt Qua của người Do Thái). Theo cùng một lập luận, họ sẽ bắt chúng ta loại bỏ mọi vương hầu vì một số người đã lạm dụng quyền lực của mình. Tuy nhiên, chúng ta khẳng định rằng dù những kẻ xấu có thể lạm dụng những điều tốt, nếu một vương quốc không phải là một nhà nước hợp pháp, thì những người như Đa-vít và Giô-si-a đã không bao giờ trở thành vua. Người tốt không sử dụng những điều xấu. Ngay cả khi Đền Thờ trong thời của Đấng Christ đã trở thành hang trộm cướp, Ngài vẫn dâng lên những lời cầu nguyện mộ đạo và thánh khiết trong đó. Thật là ngu dốt trầm trọng khi không phân biệt được giữa một lỗi lầm phát sinh từ chính bản chất của hành động và một lỗi lầm phát sinh từ việc lạm dụng một điều tốt. Cái trước đơn thuần là xấu, trong khi cái sau chỉ xấu một cách tình cờ. Không ai phá dỡ nhà mình chỉ vì sự ô uế đã xảy ra trong một phòng của nó. Những kẻ phạm tội nên bị loại khỏi Đền Thờ, nhưng Đền Thờ không nên bị phá hủy vì những sự phạm tội. Đấng Christ đã nói: "Nước Đức Chúa Trời sẽ cất khỏi các ngươi," chứ không phải bị cất đi hoàn toàn, mà chỉ bị cất khỏi người Do Thái. Khi Đức Chúa Trời đe dọa điều tương tự với Sau-lơ, Ngài không có ý loại bỏ sự tồn tại của các vua hay trở lại tình trạng quan xét trước kia. Không, chỉ một mình Sau-lơ sẽ mất vương quốc, nhưng Y-sơ-ra-ên sẽ không mất vương quốc. Đó là một châm ngôn trong tự nhiên rằng những vật đã dâng cho Đức Chúa Trời không nên được dùng cho các mục đích thế gian. Đó là một nguyên tắc trong triết học rằng điều đã được ban cho một cách chính đáng thì không thể bị lấy lại. Và trong số con cái chúng ta, có một câu tục ngữ: "Cho một vật rồi lấy lại một vật thì xứng với kẻ được Ma Quỷ cưng chiều."

Những kẻ phạm tội thánh, những người mà Đức Chúa Trời còn mang ơn nếu họ để cho Đền Thờ của Ngài được đứng vững, lại cả gan lấy từ Ngài để duy trì nó, hoặc bằng cách chia đôi, hoặc bằng cách để lại cho Ngài chẳng còn gì. Có nhiều người cầu nguyện trong Đền Thờ, nhưng họ cũng cướp bóc Đền Thờ, cũng như một tên trộm ban ngày tỏ lòng tôn kính một ngôi nhà mà ban đêm hắn định cướp. Nhưng tại sao tôi lại chạm đến chỗ đau đã thành thịt chết ấy? Hay nói chống lại tội phạm thánh trong một thế gian ưa thích nó? Nơi các luật sư được trả tiền, được thuê mướn và được hối lộ để bênh vực tội phạm thánh, Đức Chúa Trời và các tôi tớ nghèo khó của Ngài cũng có thể giữ im lặng. Cần phải nói điều gì đó vì cớ Si-ôn, nhưng tôi không tìm thấy nơi chốn hay thời điểm thích hợp cho việc đó ở đây. Chúng ta biết rằng A-bi-ga-in đã không nói với Na-banh về cơn say của ông cho đến khi ông tỉnh rượu. Khi Đức Chúa Trời vui lòng đánh thức các ngươi khỏi cơn say này, lúc ấy chúng ta mới có thể tìm được thời cơ thuận tiện để nói với các ngươi. Nhưng nguyện Đức Chúa Trời gìn giữ các ngươi khỏi số phận của Na-banh, để khi tội lỗi này được đưa đến lương tâm các ngươi trên giường chết, lòng các ngươi không chết trong các ngươi như đá. Hãy để tôi nài xin các ngươi một điều nhân danh Đấng mà các ngươi xúc phạm theo cách này: Dù các ngươi cứ cướp bóc Đền Thờ khỏi tiền lương chính đáng của nó, chớ đứng lên biện minh cho việc đó. Bằng cách cầu xin sự thương xót, có lẽ các ngươi sẽ được cứu, nhưng bằng cách biện minh cho sự tổn hại, các ngươi chỉ có thể bị hư mất. Cũng như vua Francis I của Pháp đã nói với một người đàn bà đang quỳ gối khóc lóc kêu cầu công lý: "Hãy đứng dậy, hỡi người đàn bà, vì công bằng là điều ta nợ bà; nếu bà cầu xin điều gì, hãy cầu xin sự thương xót." Vì vậy, nếu các ngươi cầu xin Đức Chúa Trời điều gì, hãy cầu xin sự thương xót, vì Ngài nợ các ngươi sự công bằng. Về điều này, nguyện Đức Chúa Trời thương xót tất cả các ngươi.

Đó là lời cầu nguyện tha thiết của Đa-vít: "Tôi đã xin Đức Giê-hô-va một điều, và sẽ tìm kiếm điều ấy: ấy là tôi muốn ở trong nhà Đức Giê-hô-va trọn đời tôi, để nhìn xem sự tốt đẹp của Đức Giê-hô-va, và cầu hỏi trong đền của Ngài." Nhiều người đọc lại lời của Đa-vít, nhưng không với tấm lòng của Đa-vít. "Một điều tôi đã xin" thuộc về quá khứ, và "điều này tôi vẫn sẽ tìm kiếm" thuộc về tương lai. Tôi đã ao ước điều đó từ lâu, và tôi sẽ kiên trì theo đuổi điều đó cho đến khi tôi đạt được. Đó là điều gì? Là được cư ngụ trong một vài nhà của Đức Chúa Trời suốt đời tôi và để lại chúng cho con cái tôi sau tôi — không phải để chiếm hữu chúng vì lợi ích riêng của mình, mà để phục vụ Ngài ở đó với lòng tận hiến. Một số người yêu mến nhà của Đức Chúa Trời quá mức; họ yêu mến nó để "có và giữ." Tuy nhiên, vì việc chuyển nhượng không được thực hiện bởi người mục sư mà bởi luật sư, nên cuối cùng quyền sở hữu của họ sẽ bị phát hiện là vô hiệu. Và nếu không có điều khoản "trừ khi trước hết" nào ngăn cản họ, thì trong ngày phán xét chung của toàn thế gian, Đấng Phán Xét cả thế gian sẽ lên án họ. Theo cách này, càng gần nhà thờ thì càng xa Đức Chúa Trời. Đền Thờ của Chúa có ý kéo chúng ta đến gần Ngài hơn, chứ không phải để chúng ta lấy nó khỏi Ngài. Nếu chúng ta yêu mến Chúa, chúng ta sẽ yêu mến nơi ở của nhà Ngài và nơi vinh hiển Ngài ngự. Bằng cách khiêm nhường thường xuyên lui tới Đền Thờ của Ngài ở dưới này, chúng ta có thể trở thành những thánh đồ cao quý trong nhà Ngài ở trên cao — vương quốc vinh hiển của Chúa Giê-xu Christ.

Đây là những kẻ thù của Đền Thờ: kẻ thứ nhất tìm cách tách Chúa khỏi Đền Thờ, và kẻ thứ hai tìm cách tách Đền Thờ khỏi Chúa. Hãy để tôi kết thúc điểm này bằng hai lời cảnh tỉnh.

Mối quan tâm thứ nhất thuộc về chúng ta, những người thuộc chức vụ mục vụ, phục vụ trong Đền Thờ. Từ lâu người ta đã nói: "Mọi điều tốt hay xấu đều đến từ Đền Thờ." Khi mục sư công chính và dân chúng công chính, ông có thể nói với họ như Phao-lô đã nói với người Cô-rinh-tô: "Anh em há chẳng phải là công việc của tôi trong Chúa sao?" Mặt khác, khi mục sư bại hoại và dân chúng cũng chẳng tốt hơn, họ có thể nói với ông: "Các ngươi há chẳng phải là sự hủy diệt của chúng ta trong thế gian sao?" Không có gì lạ khi một đền thờ bị xúc phạm dẫn đến một dân chúng rối loạn. Một thầy tế lễ gian ác là tạo vật tệ hại nhất trên đất; không tội lỗi nào tối tăm như tội lỗi xuất hiện dưới một chiếc áo lễ trắng. Sự gian ác của các thành viên hàng giáo phẩm càng ghê tởm hơn khi xét đến sự thánh khiết của chức vụ họ. Tội lỗi của họ giống như đờm dãi bốc lên từ dạ dày đến đầu, rồi nhỏ xuống phổi, ăn mòn những bộ phận cao quý và trọng yếu nhất cho đến khi toàn thân bị bại hoại. Những người con vô luân của Hê-li đặc biệt không thể chịu đựng được vì họ đã phạm tội trong Đền Tạm. Trong khi các của lễ của họ có thể chuộc tội cho người khác, không của lễ nào có thể chuộc tội cho chính tội lỗi của họ. Nhiều linh hồn đã được tẩy sạch bởi huyết của các con thú mà họ đã giết, nhưng chính linh hồn của họ lại trở nên ô uế hơn vì việc đó. Qua cùng một sự phục vụ, họ đã đền bù những sự phạm tội của dân chúng và nhân lên những sự phạm tội của chính mình. Các giáo sĩ của chúng ta không sở hữu một lối vào thiên đàng được bảo đảm. Những người như thế giống như các văn tự và chứng thư dùng để chuyển nhượng đất đai, giúp người khác bước vào vương quốc thiên đàng trong khi chính mình không có phần trong đó. Không phải là không thể có chuyện người ta chỉ cho người khác đường lên thiên đàng bằng lời nói trong khi dẫn đường xuống địa ngục bằng hành động của mình. Cả ê-phót của người Do Thái lẫn áo choàng của người La Mã đều không thể miễn trừ kẻ làm ác khỏi sự trừng phạt. Vì vậy, Đức Chúa Trời đã truyền lệnh cho những kẻ thi hành sự phán xét của Ngài: "Hãy bắt đầu từ nơi thánh của chính ta," và sứ đồ nói với chúng ta rằng sự phán xét sẽ bắt đầu từ nhà Đức Chúa Trời. Khi Đấng Christ đảm nhận chức vụ tiên tri của Ngài, Ngài đã bắt đầu cuộc cải cách tại nhà của Cha Ngài. Nguyện đời sống mộ đạo và thánh khiết của chúng ta ngăn chặn điều này, và qua cách cư xử tôn kính của chúng ta trong Đền Thờ của Đức Chúa Trời, chúng ta hãy tôn vinh Đức Chúa Trời của Đền Thờ. Mục tiêu của chúng ta nên là sinh ra những con cái thuộc linh cho Anh Cả của chúng ta và chinh phục các linh hồn cho Đấng Christ. Chớ bao giờ ngừng làm việc cho Đấng Christ, vì Ngài đã làm việc cho chúng ta. Nếu Đấng Christ, khi ở trên thập tự giá, đã ban cho tôi một lọ nhỏ chứa những giọt huyết của chính Ngài, tôi đã gìn giữ chúng cẩn thận biết bao, đã quý trọng chúng cao biết bao, đã giữ chúng sát lòng tôi biết bao? Nhưng Ngài đã không cho là thích hợp để giao phó cho tôi những giọt huyết ấy; thay vào đó, Ngài đã giao phó cho tôi một bầy chiên con của Ngài, những linh hồn mà Ngài đã đổ huyết vì họ, những linh hồn quý giá đối với Ngài hơn chính huyết của Ngài. Vậy, hãy để tôi dốc hết sự chăm sóc, tình yêu và công lao của mình cho họ, để tôi có thể trình dâng họ như những thánh đồ thánh khiết cho Chúa Giê-xu yêu dấu của tôi.

Mối quan tâm thứ hai áp dụng cho mọi Cơ Đốc nhân: rằng họ hãy coi chừng khinh miệt Đền Thờ của Đức Chúa Trời vì những sự lạm dụng của con người. Cũng như bàn thờ không thể thánh hóa thầy tế lễ, thì sự không thánh khiết của thầy tế lễ cũng không thể làm ô uế bàn thờ. Tội lỗi của ông là của riêng ông và không thể khiến bạn có tội. Đức hạnh và sự an ủi đến từ Đức Chúa Trời, và nó vẫn có khả năng khiến bạn nên thánh. Khi chúng ta đọc rằng tội lỗi của các thầy tế lễ là lớn trước mặt Chúa vì dân chúng ghê tởm của lễ của Chúa, tất cả chúng ta đều thừa nhận rằng các thầy tế lễ đã làm sai. Và tôi hy vọng không ai nghĩ rằng dân chúng đã cư xử đúng đắn khi đáp lại như thế. Dù tội lỗi của họ, thậm chí chính con người họ, có đáng ghê tởm đi nữa, thì dân chúng có nên vì thế mà khinh miệt nơi thánh và coi thường sự phục vụ Đức Chúa Trời, như thể điều đó là do những thói xấu của con người sao? Bằng cách làm như thế, chúng ta cộng thêm điều xấu của chính mình vào điều xấu của người khác và xúc phạm Đức Chúa Trời vì chúng ta bị xúc phạm. Chẳng phải chúng ta không chỉ bất bình với những lỗi lầm của con người mà còn tranh cãi với Đức Chúa Trời sao? Chẳng phải chúng ta đáng bị Ngài ghê tởm linh hồn mình khi chúng ta bất công khinh miệt sự phục vụ của Ngài sao? Hãy biết rằng Ngài có khả năng thánh hóa lòng bạn ngay cả qua chức vụ của một người mà lòng người ấy Ngài chưa thánh hóa. Đức hạnh không nằm trong hành động của con người mà trong sự thiết lập thiêng liêng. Chúng ta nói điều này về chính các thánh lễ, và càng nói hơn nữa về các tôi tớ: "Những điều này không ban cho chúng ta điều Đức Chúa Trời ban cho chúng ta qua chúng."

Tuy nhiên, thời đại này bị ám ảnh bởi sự phù phiếm buông tuồng đến nỗi chúng ta chọn Đền Thờ dựa trên sở thích của mình đối với người giảng. Như thế, chúng ta giới hạn Đức Thánh Linh tự do của Đức Chúa Trời, không cho Ngài thổi đâu tùy ý Ngài, cứ như thể Ngài phải nhờ vào ân điển của người nói để ban ân điển cho người nghe. Trong khi Phao-lô gắn đức tin với sự nghe, họ lại tìm cách gắn sự nghe với đức tin, tin rằng sự thánh khiết của cá nhân quyết định sự kết quả của bài giảng. Thái độ này tôn cao Phao-lô và A-pô-lô, trong khi chính Phao-lô nói rằng cả hai đều chẳng là gì cả. Chỉ một mình Đức Chúa Trời làm cho lớn lên, và ai có thể chỉ định Ngài sẽ đem sự lớn lên qua ai? Hãy để hạt giống tốt, và đất tốt, thì Chúa sẽ sinh bông trái, bất kể người gieo giống là ai. Thế mà, trong khi các bạn xem việc nghe như một trò tiêu khiển, thì việc giảng dạy cũng quá thường trở thành một bài tập về sự dí dỏm. Lời nói chỉ là hình ảnh của thực chất, và như các bạn sắp nghe, thờ phượng hình ảnh là điều không hợp pháp. Thật là một bước sai lầm nguy hiểm cho Đền Thờ khi bất cứ điều gì khác ngoài vinh quang của Đức Chúa Trời và sự cứu rỗi các linh hồn qua Chúa Giê-xu Christ trở thành trọng tâm.

Phần luận về Đền Thờ đến đây là hết. Bây giờ tôi phải chuyển sang điểm kế tiếp.

CÁC THẦN TƯỢNG.

Thuật ngữ "thần tượng" bắt nguồn từ từ Hy Lạp có nghĩa là sự giống nhau hay sự mô phỏng và tương tự với từ La-tinh "hình ảnh." Ban đầu, cả hai từ đều mang hàm ý tích cực. Tuy nhiên, theo thời gian, sự bại hoại của ngôn ngữ đi theo sự bại hoại của xã hội, và nay "thần tượng" chỉ nói đến hình ảnh của một thần giả. Mỗi thần tượng đều là một hình ảnh, nhưng không phải mỗi hình ảnh đều là thần tượng. Tuy nhiên, bất cứ hình ảnh nào được tạo ra và sử dụng cho các mục đích tôn giáo đều trở thành thần tượng. Giáo hội La Mã, đặc biệt, đầy dẫy hình ảnh của Đức Chúa Trời, vốn là các thần tượng. Chẳng hạn, một ông già ngồi trên ghế với một chiếc mũ ba tầng trên đầu, áo lễ giáo hoàng trên lưng, một con chim bồ câu treo lủng lẳng từ râu của ông, và một cây thập tự trong vòng tay, tượng trưng cho hình ảnh của Ba Ngôi mà họ tạo ra. Bức tranh này đóng vai trò như một vị thần trong các nhà thờ của họ và như một biển hiệu trong các quán rượu của họ. Ở nhiều thành phố của họ, người ta thường nói rằng một quý ông trọ tại hiệu Ba Ngôi, còn các đầy tớ của ông trọ tại hiệu Đầu của Đức Chúa Trời. Dường như họ làm điều này như thể họ đang cố gắng đền đáp Đấng Tạo Hóa của mình: vì Đức Chúa Trời đã tạo dựng con người theo hình ảnh của Ngài, họ, để đáp lại, tạo dựng Đức Chúa Trời theo hình ảnh của con người. Tuy nhiên, họ sẽ không dám làm điều này nếu không loại bỏ điều răn thứ hai khỏi các sách giáo lý của họ và xóa toàn bộ Mười Điều Răn khỏi lương tâm của họ.

Tôi không có ý tham gia vào một cuộc tranh luận về điểm này bằng cách xem xét các lập luận của họ. Những vấn đề như thế thích hợp hơn cho trường học chứ không phải cho bục giảng. Ôi Đức Chúa Trời, nguyện cho trường học hay bục giảng trong Cơ Đốc giáo bị quấy rầy vì điều này! Làm sao ai dám nghi vấn điều Chúa đã cấm một cách rõ ràng và minh bạch như thế? Ngoài sự gian ác, sự phi lý này đáng buồn biết bao? Làm sao một thân thể không có linh hồn lại giống một linh hồn không có thân thể? Làm sao một bức tranh hữu hình lại giống một bản tính vô hình? Nhà vua sẽ xem đó là sự sỉ nhục như thế nào nếu hình ảnh của ông được vẽ giống như một con chồn hay một con nhím? Thế mà, sự khác biệt giữa vị quân vương vĩ đại nhất và con kiến nhỏ bé nhất cũng không đáng kể so với sự chênh lệch giữa hữu hạn và vô hạn. Nếu họ lập luận, giống như những người theo thuyết nhân hình hóa, rằng Kinh Thánh gán cho Đức Chúa Trời bàn tay, bàn chân và đôi mắt, thì tại sao họ lại không được mô tả Ngài dưới cùng những hình thức ấy? Nhưng chúng ta nói rằng Kinh Thánh cũng nói về Đức Chúa Trời che chở chúng ta dưới bóng cánh của Ngài; vậy thì, tại sao họ không vẽ Ngài như một con chim có lông vũ? Nếu họ cho rằng Đức Chúa Trời đã hiện ra với Đa-ni-ên dưới một hình thức nào đó vì Ngài được gọi là Đấng Thượng Cổ, chúng ta đáp rằng các điều răn của Đức Chúa Trời, chứ không phải những sự hiện ra của Ngài, là quy tắc của chúng ta. Chúng ta sẽ bị xét xử theo điều trước, chứ không phải điều sau. Thật là một tôn giáo cuồng tín khi bỏ qua điều Ngài truyền lệnh chúng ta phải làm và bắt chước điều Ngài đã làm, cứ như thể chúng ta khinh miệt luật pháp của Ngài và tìm cách mô phỏng tiếng sấm của Ngài. Đức Chúa Trời quá vô hạn để linh hồn chúng ta thấu hiểu, vậy tại sao chúng ta phải nhọc công giam hãm Ngài trong giới hạn chật hẹp của ván và đá? Chắc chắn, điều không thể tưởng tượng được thì không nên tạo hình. Nhưng có người có thể lập luận rằng Đấng Christ đã là một con người, vậy tại sao hình ảnh của Ngài lại không được tạo ra? Đối với điều này, một số người trả lời rằng không ai có thể tạo ra hình ảnh của Đấng Christ mà không bỏ sót phần quan trọng nhất của Ngài, đó là thần tính của Ngài. Chính sự hiệp nhất của Thần tính và nhân tính đã làm cho Ngài thành Đấng Christ, và chắc chắn điều này không thể mô tả được. Nhưng tại sao chúng ta lại tạo ra hình ảnh của Đấng Christ mà không có sự cho phép của Đấng Christ? Chúa đã cấm việc tạo ra bất cứ hình ảnh nào, dù là về những vật trên trời, nơi Đấng Christ đang ở, hay về những vật dưới đất, nơi Đấng Christ đã ở, với mục đích thờ phượng chúng. Cho đến khi Đức Chúa Trời thu hồi mệnh lệnh ấy, điều gì có thể biện minh cho thực hành này?

Hình ảnh của các thánh đồ, khi được dùng vào các mục đích tôn giáo, khiến những kẻ dùng chúng chẳng khác gì những kẻ thờ thần tượng. Lời bào chữa rằng sự tôn kính dành cho hình ảnh sẽ quy về các thánh đồ được khắc họa thật yếu ớt. Khi họ mặc áo cho một hình ảnh, liệu thánh đồ ấy có trở nên thời trang hơn hay ấm áp hơn chăng? Khi họ dâng một vật gì cho một hình ảnh, liệu thánh đồ ấy có trở nên giàu có hơn chăng? Khi họ quỳ gối trước một hình ảnh, thánh đồ ấy cũng chẳng coi mình được thờ phượng hơn một vị vua cảm thấy được tôn vinh khi có người nói chuyện với bức chân dung của vua ngay trước mặt vua. Một số người trong bọn họ bị buộc phải công khai thừa nhận rằng chính hình ảnh mới là đối tượng được thờ phượng. Nhưng nếu các thánh đồ trên thiên đàng có thể lên tiếng dưới đất này, họ hẳn sẽ từ chối thứ vinh dự làm giảm sút vinh quang của Đấng Tạo Hóa mình. Cũng như Calvin chẳng ngại nói rằng Đức Nữ Đồng Trinh Phước Hạnh hẳn sẽ cho rằng bị người ta giật tóc hay giày đạp dưới bùn đất còn ít xúc phạm hơn là bị đặt ngang hàng tranh đua với Con nàng, là Đức Chúa Trời và Đấng Cứu Rỗi. Nhưng họ bảo chúng ta rằng họ không thờ phượng hình ảnh của các thần giả như dân ngoại đã làm, mà chỉ thờ hình ảnh của các tôi tớ và bạn hữu được chọn của Đức Chúa Trời mà thôi. Liệu Đức Chúa Trời hay ghen có dung chịu điều này chăng? Rằng vinh quang của Ngài bị lấy đi khỏi Ngài với điều kiện là nó không được ban cho kẻ thù của Ngài mà cho bạn hữu Ngài? Trong Kinh Thánh, sự thờ thần tượng được gọi là tội ngoại tình. Liệu một người vợ có được tha thứ chỉ vì nàng ngoại tình với bạn hữu của chồng mình chăng? Việc này được làm với ý tốt hay vì yêu mến Đấng Christ chăng? Thật là lời bào chữa yếu ớt khi một người vợ viện cớ rằng nàng yêu chồng mình lắm nên cần một người đàn ông khác để hôn và ôm ấp lúc chồng vắng nhà, tất cả nhân danh tình yêu nàng dành cho chồng.

Bẩm sinh, tất cả chúng ta đều dễ sa vào sự thờ thần tượng. Khi còn là trẻ nhỏ, chúng ta yêu thích búp bê, và khi đã trưởng thành, chúng ta cũng dễ yêu thích hình ảnh. Cũng như búp bê là thần tượng đối với trẻ con, thì thần tượng và hình ảnh cũng giống như búp bê đối với người lớn. Dường như thần tượng thích hợp nhất với trẻ con. Vì vậy, sứ đồ đã đưa ra lời cảnh báo: "Hỡi các con cái bé mọn, hãy giữ mình khỏi hình tượng!" Cũng như mọi sự hiểu biết của chúng ta đều đến qua các giác quan, chúng ta tự nhiên khao khát một đối tượng thờ phượng hữu hình. Đối với chúng ta, xem tranh ảnh thì dễ hơn là thấu hiểu giáo lý, và cầu nguyện với hình ảnh của loài người thì dễ hơn là uốn nắn con người theo hình ảnh của Đức Chúa Trời.

Họ không thể tự bào chữa khỏi tội thờ thần tượng bằng cách viện cớ rằng họ đặt lòng tin nơi Đức Chúa Trời chứ không nơi hình ảnh của Đức Chúa Trời. Khi dân Y-sơ-ra-ên làm con bò vàng và nhảy múa quanh nó, hết con bò này đến con bò khác, họ cũng chẳng dại dột đến nỗi coi con thú ấy là Đức Chúa Trời của mình. Tuy nhiên, sự mê tín có thể làm mê muội tâm trí đến mức nó khiến chúng ta chẳng còn là người trước khi khiến chúng ta thành kẻ thờ thần tượng. Họ đã nói gì? "Hãy làm cho chúng tôi các thần đi trước chúng tôi." Mỗi chữ đều gian ác, vô lý và vô nghĩa. Thứ nhất, họ đã chứng kiến quyền năng của Đức Chúa Trời trong vô số lần giải cứu kỳ diệu ngay trước mắt mình. Tiếng của Đức Chúa Trời vừa mới dứt vang rền bên tai họ. Ngài đã phán: "Ta là Giê-hô-va; ngươi chớ có các thần khác," và họ đã run rẩy khi nghe Ngài phán giữa ngọn lửa. Thế mà họ dám nói đến một thần khác. Thứ hai, số ít đã không đủ cho họ: "Hãy làm cho chúng tôi các thần." Họ muốn có bao nhiêu thần? Có hơn một Đấng chăng? Thứ ba, "Hãy làm cho chúng tôi các thần." Chẳng phải các thần mà họ tìm cách làm ra quả thật là các thần lạ sao? Thay vì thừa nhận Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa của mình, họ lại ra lệnh làm ra các thần. Thứ tư, họ đặt yêu cầu này lên A-rôn, như thể ông có thể làm ra một vị thần. A-rôn có thể đã góp phần làm hư hỏng một con người, hoặc chính mình hoặc kẻ khác, nhưng ông không thể tạo nên một con người, dù chỉ một sợi tóc, huống chi là một vị thần. Thế mà họ nói với ông: "Hãy làm cho chúng tôi các thần." Cuối cùng, các thần ấy phải làm gì? "Đi trước chúng tôi." Than ôi, làm sao chúng đi được khi chúng còn không đứng nổi? Làm sao chúng đi trước kẻ khác khi chúng không tự di chuyển được? Ôi, sự ngu dại của loài người đẽo gọt những khúc gỗ để thờ lạy! Nếu không, làm sao những kẻ được dựng nên theo hình ảnh của Đức Chúa Trời lại sấp mình trước hình ảnh của các loài thọ tạo? Họ cầu xin kẻ yếu đuối ban sức khỏe, cầu nguyện với kẻ chết để được sống, và xin một cuộc hành trình thịnh vượng từ vật không thể bước nổi một bước.

Tuy nhiên, dù tội lỗi của họ tệ hại đến đâu, chúng ta cũng đừng làm cho nó nặng thêm vì thiếu lòng nhân ái. Chúng ta không nên tin rằng họ vô lý đến mức coi con bò ấy là một vị thần, hay cho rằng thần tượng họ làm ra đã đem họ ra khỏi Ai Cập ba tháng trước đó. Họ có ý thờ phượng Đức Chúa Trời thật qua con bò, thế mà ngay cả sự thờ thần tượng ấy, trong trường hợp tốt nhất, cũng đáng bị lên án. Lòng nhân ái buộc chúng ta phải hy vọng rằng người Công giáo Rô-ma không coi tấm ván hay hòn đá kia là Đức Chúa Trời của họ, thế nhưng chúng ta cũng thấy rằng Đức Chúa Trời coi họ là những kẻ thờ thần tượng. Họ bảo chúng ta (với một sự phân biệt mới mẻ) rằng họ cấm dân chúng dâng sự thờ phượng thuộc về Đức Chúa Trời cho hình ảnh, nhưng chúng ta nói rằng họ nên cấm dân chúng có hình ảnh thì hơn. Một khúc gỗ nằm giữa đường, và một người canh gác được đặt tại đó để cảnh báo khách qua đường: "Hãy cẩn thận, có một khúc gỗ ở đây." Nhưng nếu người canh gác ngủ quên thì sao? Đường lối nào an toàn hơn, dẹp khúc gỗ khỏi đường hoàn toàn hay phó thác sự an toàn của hành khách cho sự tỉnh thức của người canh gác? Còn những người canh gác của họ thì thường cũng vô tri như chính các hình ảnh vậy. Làm sao một khúc gỗ có thể dẹp được một khúc gỗ khác? Khi Giê-rô-bô-am dựng hai thần tượng của mình tại Y-sơ-ra-ên, ông đã tuyển các thầy tế lễ từ đám dân thường hèn hạ; những kẻ thấp kém nhất trong dân cũng đủ tốt cho thứ đạo giả mạo ấy. Các thầy tế lễ bằng gỗ là những kẻ hầu cận xứng hợp cho các thần bằng vàng. Cũng vậy, khi Mi-ca làm một thần tượng đắt tiền, ông đã thuê một người Lê-vi nghèo túng. Người họa sĩ cũng tự bào chữa việc vẽ Phi-e-rơ và Phao-lô với gương mặt quá hồng hào và tô đậm, viện cớ rằng tuy khi còn sống họ xanh xao vì kiêng ăn và giảng đạo, giờ đây họ hẳn phải đỏ mặt xấu hổ trước những sai lầm và sự dốt nát của những kẻ kế vị mình, vì những kẻ ấy khoe khoang về các phẩm chất ấy với tiếng ồn ào lớn.

Tóm lại, nếu việc thuyết phục những kẻ thờ thần tượng dễ dàng như việc đánh đổ và giày đạp thần tượng của họ, thì công việc bác bỏ này đã không cần thiết hoặc đã nhanh chóng được giải quyết. Tuy nhiên, nếu không điều gì có thể cải hóa họ khỏi tập tục mê tín này, xin họ hãy suy xét bản án kinh khiếp của mình. Chỗ của họ sẽ ở bên ngoài, giữa những con chó, cùng với những tội nhân tuyệt vọng không thể được tha thứ. Thần tượng mà họ lấy làm sức mạnh sẽ như sợi gai, và kẻ làm ra hay thờ phượng nó như một tia lửa, cả hai sẽ cùng cháy trong lửa đời đời, không ai dập tắt được. Nguyện Chúa mở mắt họ để thấy và thánh hóa lòng họ để nhận biết rằng chẳng có sự hòa hợp nào giữa đền thờ của Đức Chúa Trời và các thần tượng. Đây là điểm tiếp theo tôi sẽ trình bày một cách ngắn gọn nhất có thể và với lòng trung tín mà tôi mắc nợ.

Có những điểm mà những đam mê tranh cãi của loài người đã đẩy xa nhau hơn lúc ban đầu, gây nên một sự xáo trộn không cần thiết. Tuy nhiên, những điều vốn mâu thuẫn và đối nghịch theo định mệnh của Đức Chúa Trời thì không bao giờ có thể hòa giải được. Một kẻ thù có thể trở thành bạn, nhưng sự thù địch không bao giờ có thể trở thành tình bạn. Bầu trời hiện đang sáng có thể trở tối, nhưng ánh sáng không bao giờ có thể trở thành bóng tối. Những điều đối nghịch trong bản chất không thể kết hợp với nhau. Một thân thể bệnh tật có thể hồi phục sức khỏe, nhưng sức khỏe không bao giờ có thể là bệnh tật. Một tội nhân có thể được nên công chính, nhưng tội lỗi không bao giờ có thể trở thành sự công chính. Lửa và nước, hòa bình và chiến tranh, yêu thương và thù ghét, chân lý và giả dối, đức tin và vô tín, tôn giáo và sự thờ thần tượng không bao giờ có thể hòa giải được. Không thể có sự hòa hợp nào giữa đền thờ của Đức Chúa Trời và các thần tượng.

Đức Chúa Trời là Đấng hiện hữu của mọi sự hiện hữu, trong khi thần tượng chẳng là gì trong thế gian, như sứ đồ đã nói. Tất cả và hư không là đối nghịch nhau nhất. Sự thờ thần tượng hoàn toàn tiêu diệt đức tin, một khía cạnh căn bản của tôn giáo Cơ Đốc, vì thần tượng là vật hữu hình, trong khi đức tin thuộc về những điều vô hình. Thần tượng là sự trình bày giả dối về những điều thấy được, trong khi đức tin là bằng chứng thật về những điều không thấy được. Hơn nữa, Đức Chúa Trời có thể tự bênh vực mình, cứu giúp bạn hữu mình và trừng phạt kẻ thù mình, nhưng các thần tượng không thể tự báo thù như các thần, cũng không thể trốn tránh kẻ tấn công mình như loài người.

Người Phi-li-tin ngu dại tin rằng cùng một ngôi nhà có thể chứa cả Hòm Giao Ước lẫn Đa-gôn, như thể một pho tượng vô tri lại là bạn đồng hành xứng hợp cho Đức Chúa Trời hằng sống. Vào buổi sáng, họ đến tạ ơn Đa-gôn về chiến thắng và sấp mình trước hắn, tưởng rằng Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên đã bị đánh bại. Tuy nhiên, họ thấy kẻ giữ đền nằm sấp trước tù nhân. Ngay cả nếu lúc ban đầu, tự ý mình, họ đã đặt hắn vào tư thế sấp mình khiêm nhường với lòng kính sợ, Đức Chúa Trời cũng sẽ không dung chịu sự sỉ nhục như vậy. Thế mà, vì họ dám đặt thần tượng của mình kề bên Đấng Tạo Hóa mình, xin họ hãy đi đọc sự ngu dại của mình trên sàn đền thờ và thú nhận rằng Đấng đã hạ thần của họ xuống thấp như vậy cũng có thể hạ họ xuống thấp hơn nữa. Chúa dành sự xấu hổ như vậy cho tất cả những kẻ toan lập hòa ước giữa Ngài và Bê-li-an. Thế nhưng họ không nghĩ rằng vị thần này của họ, kẻ không thể đứng hay trỗi dậy, thì làm sao có thể nâng chúng ta lên được? Thật lạ lùng khi trước kia Đa-gôn đứng còn họ sấp mình trước hắn, giờ đây Đa-gôn đã ngã xuống còn họ đứng, phải đỡ lấy chính thần của mình. Phải, thần của họ dường như thờ lạy họ từ tư thế sấp mình và cầu xin nơi họ sự giúp đỡ mà hắn chẳng bao giờ có thể ban cho. Thế mà họ lại đặt hắn trở về chỗ của hắn, giơ lên hắn những bàn tay đã giúp nâng hắn dậy và sấp mặt mình trước hắn, trước Đấng mà hắn đã nằm sấp. Như vậy, sự thờ thần tượng có thể biến con người thành chính những khúc gỗ và hòn đá mà họ thờ lạy: "Kẻ làm ra chúng nó đều giống như chúng nó." Nhưng liệu Chúa có dung chịu điều này chăng? Không, lần ngã tới sẽ đập vỡ thần tượng ra từng mảnh, để họ có thể thấy rõ Đức Chúa Trời khinh bỉ kẻ tranh đua với Ngài là dường nào, và rằng chẳng có sự hòa hợp nào giữa Ngài và các thần tượng. Vậy, có gì khác biệt giữa người Phi-li-tin và người Công giáo Rô-ma? Người Phi-li-tin muốn đặt Đức Chúa Trời trong đền thờ của các thần tượng, trong khi người Công giáo Rô-ma muốn đặt các thần tượng trong đền thờ của Đức Chúa Trời. Cả hai đều đồng ý ở điểm này, rằng họ muốn làm cho Đức Chúa Trời và các thần tượng hòa hợp với nhau. Tuy nhiên, Ma-na-se đã khám phá ra, gây thiệt hại cho chính mình, rằng thần tượng không thể được dung chịu trong nhà của Đức Chúa Trời.

Những nỗ lực hòa giải Hội Thánh chúng ta với Hội Thánh Rô-ma thật vô ích biết bao khi Đức Chúa Trời đã đặt ra rào cản này: chẳng có sự hòa hợp nào giữa Ngài và các thần tượng. Hoặc họ phải chấp nhận đền thờ không có thần tượng, hoặc chúng ta phải chấp nhận thần tượng cùng với đền thờ, hoặc sự thỏa hiệp này không thể thực hiện được. Có một cuộc tranh chấp giữa Tây Ban Nha và người Hòa Lan về quyền đối với xứ ấy, nhưng nếu dân cư không củng cố bờ biển cho vững chắc, biển cả cuồng nộ sẽ sớm giải quyết cuộc tranh cãi và, với sức mạnh của sóng biển, lấy xứ ấy khỏi cả hai bên. Có một cuộc tranh cãi giữa chúng ta và người Công giáo Rô-ma về đâu là Hội Thánh thật, nhưng nếu trong lúc này, chúng ta không siêng năng bảo vệ đức tin của Đấng Christ chống lại các thần tượng, sự mê tín sẽ nhanh chóng quyết định vấn đề và chiếm lấy chân lý khỏi cả hai chúng ta. Một tâm trí kiêu ngạo và ngoan cố ngăn cản họ nhường nhịn chúng ta, và Đức Chúa Trời cùng lời thánh của Ngài cấm chúng ta nhường nhịn họ. Họ muốn có thần tượng hoặc không có đền thờ, trong khi chúng ta muốn đền thờ không có thần tượng. Giờ đây, cho đến khi đạt được sự hòa hợp giữa đền thờ và các thần tượng, không thể hy vọng có sự hòa giải nào giữa chúng ta và họ.

Tôi, Phao-lô, nói với anh em rằng nếu anh em chịu phép cắt bì, Đấng Christ sẽ chẳng ích lợi gì cho anh em. Nếu ông không thể dung chịu một chút men trong cả đống bột, ông hẳn đã nói gì về một chút thuốc độc? Nếu việc Môi-se kết hợp luật lễ nghi với Phúc Âm đã làm ông khó chịu, ông hẳn đã dung chịu thế nào Đấng Christ và Bê-li-an, ánh sáng và bóng tối, sự công chính và sự bất chính, chén của Chúa và chén của các quỷ, bàn của Chúa và bàn của các quỷ, đền thờ của Đức Chúa Trời và các thần tượng? Khi lên dây một nhạc cụ, chúng ta không đụng đến những dây đã lên đúng điệu mà chỉnh các dây còn lại để tạo nên sự cân xứng và hòa hợp với những dây trước. Nguyện cùng một Đức Chúa Trời, Đấng trong lòng thương xót đầy ân điển của Ngài đã đặt chúng ta vào sự hòa điệu đúng đắn và hài hòa của chân lý, đem họ vào sự hòa hợp thật với chúng ta, nhưng không bao giờ để chúng ta thụt lùi về với họ. Cho đến nay, cuộc tranh cãi giữa chúng ta không phải về hoàn cảnh, mà về thực chất; không phải về ranh giới, mà về toàn bộ cơ nghiệp. Vấn đề là liệu Đức Chúa Trời hay loài người, ân điển hay bản tính, huyết của Đấng Christ hay sữa của Ma-ri, kinh điển đã được viết ra hay truyền thống không được viết ra, định mệnh của Đức Chúa Trời trong việc lập các vua hay sự tiếm quyền của Giáo Hoàng trong việc phế truất các vua, sẽ chiếm ưu thế trong lương tâm chúng ta và làm quy tắc cho đức tin và đời sống chúng ta.

Chúng ta chỉ có một nền tảng, là lời không sai lầm của Đức Chúa Trời, trong khi họ có một nền tảng mới, là tiếng nói của Hội Thánh họ, mà họ ngang nhiên coi là chắc chắn ngang với nền tảng trước. Chúng ta chỉ có một đầu, và đó là Đấng Christ, trong khi họ đã có thêm một đầu mới và không dám tin điều gì trái ngược với ông ta, bất kể Đấng Christ có phán gì. Đấng Christ là chàng rể của Hội Thánh chúng ta, trong khi họ có một người chồng mới. Khi Rô-ma còn là một Hội Thánh thánh, nàng đã có một người chồng thánh, nhưng giờ đây, như Đấng Christ đã phán với người đàn bà Sa-ma-ri: "Người mà ngươi hiện có đó không phải là chồng ngươi." Kẻ mà họ hiện có là một kẻ ngoại tình, chứ không phải chồng. Như vậy, chúng ta có nền tảng đối nghịch nền tảng, đầu đối nghịch đầu, chồng đối nghịch kẻ ngoại tình, giáo lý đối nghịch giáo lý, đức tin đối nghịch vô tín, tôn giáo đối nghịch mê tín, đền thờ của Đức Chúa Trời đối nghịch các thần tượng. Những điều này đối nghịch nhau hoàn toàn đến nỗi hai cực hẳn sẽ gặp nhau trước khi những điều này có thể hòa giải được. Mi-chen và con rồng không thể hòa hợp trong một thiên đàng, hòm giao ước và Đa-gôn không thể cùng tồn tại trong một nhà, Gia-cốp và Ê-sau không thể cùng ở trong một dạ, Giăng và Kê-rin-thu không thể dùng chung một phòng tắm, kẻ sạch và kẻ phung không thể cùng ở trong một trại, chân lý và giả dối không thể cùng ở trong một miệng, Chúa và Ma-môn không thể cùng ngự trong một lòng, tôn giáo và mê tín không thể cùng cai trị trong một vương quốc, và Đức Chúa Trời cùng các thần tượng không thể cùng tồn tại trong một đền thờ. Lão ẩn sĩ ngu dại kia đã tiếc rằng Đức Chúa Trời và ma quỷ lại bất hòa nhau đến vậy và đã cố gắng làm cho họ thành bạn, nhưng ma quỷ bảo ông khỏi phí công vì họ đã vĩnh viễn đoạn tuyệt nhau. Việc của kẻ tìm cách tạo nên sự hòa hợp giữa đền thờ của Đức Chúa Trời và các thần tượng cũng vô ích như vậy.

Tôi kết thúc điểm này bằng một lời cảnh báo. Hãy tránh xa những nơi ô nhiễm và đừng đến gần ảnh hưởng của các thần tượng, vì nó có thể làm ngạt tắt lòng sốt sắng của đền thờ Đức Chúa Trời trong lòng anh em. Khi dân Y-sơ-ra-ên lìa bỏ, họ tìm kiếm các thần, nhưng tại sao vị thần họ chọn lại mang hình con bò? Lý do nào cho hình dạng ấy? Rất có thể, họ đã gặp một con bò đen có đốm trắng tại Ai Cập, vốn được thờ phượng tại đó. Hình ảnh này còn đọng lại trong tâm trí họ, mê hoặc lòng họ, và giờ đây họ khao khát được thấy nó dựng lên trước mắt mình. Ai Cập vẫn còn vương vấn trong tư tưởng họ. Khi họ thèm ăn, họ nhớ đến nồi thịt của Ai Cập. Và giờ đây, khi thiếu Môi-se, họ quay sang các thần tượng Ai Cập. Họ đã đem vàng ra khỏi Ai Cập, và chính vàng ấy đã lây nhiễm. Ngay cả bông tai và đồ trang sức từ Ai Cập cũng thích hợp để làm thần tượng. Những gánh nặng của Ai Cập đã dẫn họ tìm kiếm Đức Chúa Trời thật, nhưng những gương xấu của Ai Cập đã dẫn họ lạc sang các thần giả. Những kẻ lang thang đến Rô-ma và các nơi mê tín khác có mục đích gì, nếu không phải vì họ đã chán ngán Hội Thánh của Đức Chúa Trời và muốn đem thần tượng về nhà? Cho dù được thừa nhận rằng giữa họ có một chút chân lý nào đó, ai lại dại dột đến nỗi đi tìm hạt lúa giữa đống trấu, nhất là khi họ có thể có nó tại nhà, đã được sảy và tinh luyện rồi?

Chỉ gặp gỡ điều ác thôi cũng đã nguy hiểm, và hiếm khi mắt chúng ta không truyền chất độc ấy vào lòng mình. Tôi đã nghe nói về một số người, dù đã lao nhọc trong những chiếc thuyền galley của Tây Ban Nha, khi trở về nhà vẫn làm nô lệ cho những mê tín của họ. Ai Cập luôn là một nơi bất hạnh cho Y-sơ-ra-ên, cũng như Rô-ma đối với Anh Quốc. Dân chúng đã kiều ngụ tại Ai Cập và đem về nhà một con bò. Giê-rô-bô-am kiều ngụ tại đó và đem về nhà hai con bò. Có lẽ một bà lão cũng đã kiều ngụ tại đó và đem về nhà nhiều con. Các thần tượng Rô-ma có thể không mang hình bò, nhưng chúng có cùng ý nghĩa và bản chất như những con bò ấy. Lấp đầy đền thờ bằng bò là khiến tôn giáo đồng lõa với những điều gớm ghiếc.

Hãy suy xét kỹ điều này, hỡi những kẻ không ngại ngần tham dự các buổi nhóm họp mê tín. Anh em sẽ khó lòng ở trong một đền thờ thần tượng mà không bị vấy bẩn. Việc chúng ta không phạm tội cùng với tội lỗi của nơi mình cư ngụ cũng lạ lùng như việc rượu nguyên chất đựng trong một thùng mốc lại không nhiễm mùi thùng. Ai Cập đã dạy cả Giô-sép thề thốt, và Phi-e-rơ đã học chửi rủa trong sân của thầy tế lễ thượng phẩm. Nếu chúng ta không bị lửa của bạn bè xấu thiêu đốt, chắc chắn chúng ta sẽ bị khói của nó làm đen đúa. Ngay cả thân thể khỏe mạnh nhất cũng có thể bị nhiễm bởi bầu không khí truyền nhiễm. Thật vậy, một người có thể đi qua Ê-thi-ô-pi mà không bị biến đổi, nhưng không thể cư ngụ tại đó mà nước da không bị đổi thay. Thói quen chung của người khác đã dẫn con người đến thói quen thề thốt ma quỷ hay thói quen uống rượu quá độ thú tính như thế nào, như chính họ thú nhận? Sự mê tín, nếu tìm thấy một sự ưa thích thầm kín trong lòng, cũng như bệnh dịch, ẩn náu trong chính quần áo và, sau một thời gian dài che giấu, bùng phát thành một sự lây nhiễm bất ngờ. Dân Y-sơ-ra-ên, dù lang thang trong đồng vắng, vẫn còn mang mùi Ai Cập. Đức Chúa Trời đã phán: "Ta đã gọi Con Ta ra khỏi Ai Cập." Việc Đức Chúa Trời gọi Con Ngài ra khỏi Ai Cập chẳng có gì lạ, nhưng còn những người Y-sơ-ra-ên của chúng ta thì sao? Họ có chắc chắn về con trai mình như vậy khi gửi chúng đến Ai Cập hay bất kỳ nơi mê tín nào khác chăng? Việc gửi chúng đến đó là sự tự phụ của họ, và việc gọi chúng ra khỏi đó phải là sự ăn năn của họ.

Sự giao thiệp thân mật giữa các Cơ Đốc nhân chính thống với những kẻ không tin luôn bị Đức Chúa Trời nghiêm cấm, và mối liên hệ này càng gần gũi thì càng nguy hiểm và càng làm phật lòng Đấng cấm đoán nó. Không ai có thể chọn một người bạn tệ hơn kẻ mà Đức Chúa Trời coi là kẻ thù. Khi tôn giáo và mê tín kết hợp với nhau, chúng thường sinh ra một thế hệ lai tạp. Nếu Đa-vít cưới Ma-a-ca, con cháu của họ sẽ là Áp-sa-lôm. Nếu Sa-lô-môn yêu mến những người đàn bà thờ thần tượng, ông đã tự đặt mình vào con đường suy sụp dù có khôn ngoan đến đâu. Những người đàn bà ngoại quốc khác chỉ cám dỗ về nhục dục, nhưng những người này cám dỗ về sự sai lạc tôn giáo. Bằng cách gắn lòng mình với họ, ông tách lòng mình khỏi Đức Chúa Trời. Khi một tôn giáo liên kết với một tôn giáo khác, nó thường sinh ra một kẻ vô thần, kẻ chẳng có tôn giáo nào. Tôi không nói rằng đây là lý do đủ để ly dị sau khi việc ấy đã xảy ra, nhưng đó là lý do để kiềm chế trước khi nó xảy ra. Họ có thể là một thịt, nhưng họ không phải là một linh. Sự khác biệt về tôn giáo hay đức hạnh không gây ra ly dị ở đây; điều đó được dành cho bản án của Đấng Phán Xét vĩ đại trong tương lai. Người chồng tin Chúa cũng chẳng xa thiên đàng hơn, dù ông không thể đem người vợ không tin của mình theo cùng. Kẻ công chính sẽ không nâng kẻ gian ác lên thiên đàng, cũng như kẻ gian ác sẽ không kéo kẻ công chính xuống địa ngục. Quod fieri non debuit, factum valet. Tuy nhiên, chẳng còn cây nào khác trong vườn ngoài cây bị cấm sao? Chẳng còn ai để tôi yêu thương mà không ghét chân lý sao? Phải, chúng ta hãy nói với họ một cách thành thật, như các con trai của Gia-cốp đã nói với người Si-chem trong kế hoạch lừa dối của họ: Chúng ta không thể gả em gái mình cho một người chưa chịu phép cắt bì. Hoặc anh em đồng ý với chúng ta trong chân lý của tôn giáo chúng ta, hoặc chúng ta sẽ không đồng ý với anh em trong sự thông công của tình huynh đệ chúng ta.

Thánh Chrysostom gọi điều này là sự chối bỏ Đấng Christ rõ ràng. Kẻ nào ăn thịt cúng thần tượng, Gustu negauit Christum, đã chối bỏ Đấng Christ bằng vị giác. Nếu hắn vui thích cầm nắm những vật ấy, Tactu negauit Christum, hắn đã chối bỏ Đấng Christ bằng xúc giác. Ngay cả nếu hắn kiêng không chạm hay nếm, nhưng nhẫn nại chứng kiến sự thờ thần tượng, Visu negauit Christum, hắn đã chối bỏ Đấng Christ bằng mắt mình. Nếu hắn lắng nghe những lời niệm chú đáng ghê tởm ấy, Auditu negauit Christum, hắn đã chối bỏ Đấng Christ bằng tai mình. Và nếu, bất chấp tất cả những điều ấy, hắn chỉ vui thích mùi hương trầm, O doratu negauit Christum, hắn đã chối bỏ Đấng Christ bằng khứu giác. Người ta nói về dân Y-sơ-ra-ên: "Họ đã pha trộn với dân ngoại." Tiếp theo là gì? Ngay lập tức, họ đã học theo đường lối của chúng. Một số người cho rằng lý do con quạ không trở về tàu Nô-ê là vì nó gặp một xác chết trên đường đi. Tại sao chúng ta cầu nguyện: "Xin cứu chúng con khỏi điều ác," nếu không phải để ngụ ý rằng điều ác có một năng lực lây nhiễm có thể làm hư hỏng chúng ta? Chúng ta hãy hành động theo lời cầu nguyện của mình, và cầu nguyện để chúng ta có thể hành động theo đó. Phải, lạy Chúa, xin giải thoát chúng con khỏi Ai Cập, giữ chúng con xa Rô-ma, tách chúng con khỏi các thần tượng, cứu chúng con khỏi điều ác, vì nước, quyền năng và vinh quang đều thuộc về Ngài, đời đời vô cùng. A-men.

Cho đến nay, chúng ta đã khảo sát theo nghĩa đen bản văn về đền thờ vật chất, các thần tượng bên ngoài, và sự không thể hòa hợp giữa chúng. Giờ đây, chúng ta hãy chuyển sự chú ý sang một sự giải thích theo nghĩa đạo đức, gần gũi hơn với chính chúng ta. Ở đây, trước hết

Đền Thờ Của Đức Chúa Trời

Đền thờ của Đức Chúa Trời đồng nghĩa với Hội Thánh của Đấng Christ. Chúng ta thường dùng hai thuật ngữ này thay thế cho nhau, gọi Hội Thánh là đền thờ và đền thờ là Hội Thánh. Đền thờ vật chất thời Luật Pháp là biểu tượng của đền thờ thuộc linh thời Phúc Âm. Đền thờ trước có ba phần: tiền sảnh, nơi thánh và nơi chí thánh. Tiền sảnh tượng trưng cho phép báp-têm, vốn là lối vào Hội Thánh. Nơi thánh tiêu biểu cho sự thông công của Hội Thánh trên đất, tách biệt khỏi thế gian. Nơi chí thánh, nơi chỉ thầy tế lễ thượng phẩm mới được vào mỗi năm một lần, báo trước vương quốc vinh hiển trên thiên đàng, nơi Chúa Giê-xu đã vào một lần đủ cả. Trong đền thờ có một sân chung mà mọi người đều có thể vào, bất kể tình trạng thanh sạch hay phép cắt bì của họ. Trong sân này lại có một sân khác chỉ dành cho dân Y-sơ-ra-ên, và chỉ những người thanh sạch mới được vào. Có một sân thứ ba dành riêng cho các thầy tế lễ và người Lê-vi, nơi dân thường không thể đến. Họ có thể đem lễ vật của mình đến điểm này nhưng không được phép đi xa hơn. Bên trong chính đền thờ, có một phòng mà người Lê-vi không thể vào, nhưng các thầy tế lễ thì có thể. Và có một phòng khác mà chỉ thầy tế lễ thượng phẩm mới được vào, và cũng chỉ mỗi năm một lần. Một số khía cạnh của Hội Thánh Cơ Đốc mở ra cho mọi người, kể cả những kẻ giả hình và tội nhân với lòng dạ ô uế. Họ được tiếp cận các lễ nghi thánh của Đức Chúa Trời và bước đi trong sân Ngài, cũng như người Pha-ri-si đã tham dự hội chúng và Giu-đa đã dự phần Tiệc Thánh. Những khía cạnh khác thì riêng tư và dành riêng cho các tín hữu, nơi họ thông công với Đức Chúa Trời và tìm được sự an ủi trong sự hiện diện đầy ân điển của Ngài.

Đền thờ vật chất, với ba phần của nó, là hình ảnh rõ ràng của Hội Thánh trong ba cấp độ. Phần thứ nhất tiêu biểu cho khía cạnh bên ngoài và hữu hình của Hội Thánh, mở ra cho tất cả những ai xưng nhận Đấng Christ. Phần thứ hai tiêu biểu cho sự thông công của Hội Thánh vô hình trên đất. Phần cuối cùng tiêu biểu cho thiên đàng cao nhất, nơi các thánh đồ vinh hiển của Đức Chúa Trời cư ngụ. Những phần này của nhà thuộc linh của Đấng Christ không vượt trội nhau hơn những góc được đánh bóng nhất của đền thờ vượt trội những viên đá sống thuộc linh của Hội Thánh. Sỏi đá là gì so với ngọc bích, hay cẩm thạch so với kim cương? Tuy nhiên, một số người lại say mê những đài tưởng niệm vô tri hơn là các thánh đồ đang sống. Như người ta đã than thở: "Hội Thánh sáng rực trên tường nhưng than khóc nơi người nghèo." Tuy nhiên, đền thờ được xây dựng vì con người, chứ không phải con người vì đền thờ. Một tòa nhà tráng lệ có giá trị gì khi cả thế gian cũng không đáng giá một linh hồn? Những bức tường vô tri chẳng có ý nghĩa gì so với những đền thờ sống của Đức Thánh Linh, và ngay cả thân thể chúng ta cũng là đền thờ khi so sánh với thân thể của Đấng Christ, là Hội Thánh Ngài. Và Hội Thánh trên đất, Hội Thánh chiến đấu, chỉ là một phần nhỏ trong Hội Thánh phổ quát của Đức Chúa Trời. Đức Chúa Trời có dân được chọn của Ngài ở mọi góc của thế gian.

Nếu đôi mắt thuộc linh của chúng ta thực sự có thể nhìn thấy vẻ đẹp của đền thờ này, chúng ta hẳn sẽ coi việc làm chi thể của Hội Thánh còn hơn là làm vua cai trị một vương quốc, cũng như vị hoàng đế khôn ngoan kia đã nghĩ. Chúng ta hẳn sẽ coi điều duy nhất này là vượt trội mọi vinh quang thế gian. Khi vua Henry IV của Pháp được nghe kể về những lãnh thổ rộng lớn của vua Tây Ban Nha, ông đã đáp: "Ông ấy là vua xứ Castile, còn ta là vua nước Pháp. Ông ấy là vua xứ Navarre, còn ta là vua nước Pháp. Ông ấy là vua xứ Bồ Đào Nha, còn ta là vua nước Pháp. Ông ấy là vua xứ Naples, còn ta là vua nước Pháp. Ông ấy là vua xứ Sicily, còn ta là vua nước Pháp. Ông ấy là vua xứ Tân Tây Ban Nha, xứ Tây Ấn, còn ta là vua nước Pháp." Ông coi vương quốc Pháp ngang bằng với tất cả những xứ ấy. Cũng vậy, hỡi Cơ Đốc nhân, hãy tìm sự an ủi nơi sự thật rằng anh em là chi thể của Hội Thánh, dù cuộc hành trình trần thế của anh em có thiếu thốn điều gì. Một người khác có thể có nhiều trí tuệ hay tri thức hơn, nhưng anh em là một Cơ Đốc nhân. Một người khác có thể có nhiều danh vọng và uy tín trần thế hơn, nhưng anh em là một Cơ Đốc nhân. Một người khác có thể có nhiều của cải và giàu sang hơn, nhưng anh em là một Cơ Đốc nhân. Một người khác có thể có nhiều tài sản lớn lao, nhưng anh em có cơ nghiệp trên thiên đàng vì anh em là một Cơ Đốc nhân. Đa-vít coi việc làm người giữ cửa trong nhà Đức Chúa Trời còn phước hạnh hơn là làm vua trong nhà mình. Nếu lòng chúng ta thực sự được thánh hóa, chúng ta hẳn sẽ coi mọi vinh dự thế gian đều kém hơn sự thật rằng chúng ta thuộc về đền thờ thuộc linh này, là chi thể của Chúa Giê-xu Christ.

Các Thần Tượng.

Bất kỳ sáng chế nào của loài người nhân danh Đức Chúa Trời cũng chỉ đơn giản là một thần tượng. Bất cứ điều gì chúng ta nghĩ ra ngoài lời dạy của Đức Chúa Trời hay lấy để thay thế Ngài đều là thần tượng đối với chúng ta. Dù chúng ta tự lừa dối mình đến đâu bằng cách quy mọi vinh quang về cho Đức Chúa Trời, cuối cùng Ngài sẽ bắt chúng ta chịu trách nhiệm về những điều giả dối của mình. Một người có thể nói dối vì Đức Chúa Trời hay nói những lời dối trá vì vinh quang Ngài chăng? Ngài không thiếu cách để tôn vinh chính mình đến nỗi cần chúng ta phải dùng đến lời dối trá. Giáo lý về ân điển phổ quát có vẻ đem lại vinh quang cho Đức Chúa Trời, nhưng chính Ngài tuyên bố đó là lời dối trá, vì Ngài sẽ thương xót kẻ nào Ngài muốn thương xót và làm cứng lòng kẻ nào Ngài muốn. Việc cho rằng Đấng Christ đã làm nhiều phép lạ trong lòng mẹ có vẻ tôn vinh Ngài, nhưng ai có thể nói đó là gì khác ngoài lời dối trá? Chắc chắn, chúng ta không tìm thấy điều nào như vậy được nhắc đến trong Kinh Thánh. Việc gán những vai trò cụ thể cho các thánh đồ đã qua đời, như trông nom phụ nữ lúc sinh nở hay làm thánh bảo trợ cho một thành phố hay một xứ sở (chưa kể đến sự bảo vệ được cho là của họ đối với loài vật, với một thánh đồ cho heo và một thánh đồ khác cho ngựa), có vẻ tôn vinh Đức Chúa Trời qua việc tôn vinh họ. Nhưng đó là lời dối trá và trực tiếp mâu thuẫn với sự quan phòng phổ quát của Ngài. Việc ấy cũng vô lý như thể ruồi nhặng bổ nhiệm các chức vụ và trách nhiệm trong một vương quốc. Việc cho rằng các thánh đồ trên thiên đàng biết được các biến cố trong thế gian này hay tình trạng của những người thân yêu hay con cái của họ ở dưới này, nhận biết chúng qua sự phản chiếu của Đức Chúa Trời như trong một tấm gương, là một sự bịa đặt có vẻ tôn vinh Đức Chúa Trời nhưng, thực ra, làm nhục Ngài bằng cách khiến các loài thọ tạo trở nên toàn tri như Đấng Tạo Hóa của chúng. Hơn nữa, việc cho rằng khi Giăng thấy Đấng Christ tại Bát-mô, ông đã thấy mọi điều Đấng Christ đã thấy, thì vô lý biết bao? Nếu tôi đứng trên mặt đất và thấy một người trên đỉnh một tháp cao, liệu tôi có thấy mọi điều người ấy thấy chăng? Nếu thị giác của người xem phải được đo bằng thị giác của Đấng được xem, thì hẳn sẽ suy ra rằng kẻ nhìn một người mù sẽ chẳng thấy gì cả. Và ai lại không thấy sự sai lầm trong lập luận này?

Việc khẳng định rằng mọi sự thờ phượng dâng lên Đức Nữ Đồng Trinh Ma-ri đều quy về vinh dự của Con nàng và Đức Chúa Trời là một lời dối trá trắng trợn. Những người Giu-đa thờ thần tượng hẳn đã có thể đưa ra lời tuyên bố tương tự khi họ thờ phượng Nữ Vương Thiên Đàng. Khải tượng cuồng tín của họ về hai chiếc thang lên đến thiên đàng trong khi Đấng Christ đang chuẩn bị phán xét thế gian — một chiếc thang đỏ với Đấng Christ ngồi trên đỉnh và chiếc thang trắng kia với Đức Nữ Đồng Trinh ngồi trên đỉnh — khi các thầy tu không thể leo lên chiếc thang đỏ mà cứ ngã xuống, Thánh Phan-xi-cô đã mời họ leo lên chiếc thang trắng của Đức Bà, nơi họ được tiếp nhận. Điều này có thật sự đem lại vinh dự cho Đấng Christ chăng? Có phải nó ngụ ý rằng huyết đỏ của Đấng Cứu Rỗi chúng ta kém khả năng đưa người ta lên thiên đàng hơn sữa trắng của mẹ Ngài chăng? Đó hẳn phải là bài học hay ý nghĩa ẩn sau nó. Hoặc hãy xét nhận xét của Barrhadius, tu sĩ Dòng Tên, kẻ đã cả gan thắc mắc tại sao Đấng Christ không đem mẹ Ngài theo trong lúc Ngài thăng thiên lên thiên đàng. Rồi ông tự trả lời câu hỏi của mình rằng: "Có lẽ, lạy Chúa, vì sợ rằng triều đình thiên đàng của Ngài sẽ không biết ai phải ra đón ai, là họ phải ra đón Ngài, Chúa của họ, hay đón nàng, Phu Nhân của họ." Như thể Đấng Christ đã khôn ngoan quyết định để mẹ Ngài ở lại phía sau để ngăn nàng chia sẻ vinh quang của Ngài. Điều này có thật sự đem lại vinh dự cho Đấng Christ chăng? Việc ngăn chặn sự hiểu biết về Đức Chúa Trời bằng cách rao giảng rằng Sự Dốt Nát là Mẹ của Lòng Sùng Đạo chỉ đem lại ít cơ sở cho việc tôn vinh Đức Chúa Trời. Việc gán những phép lạ giả dối cho các thánh đồ còn sống hay đã qua đời có vẻ tôn vinh Đức Chúa Trời, nhưng chắc chắn Ngài sẽ chẳng bao giờ cảm ơn ai vì điều ấy. Khi Thánh Augustinô bị bệnh, một người mù đến với ông, mong rằng ông có thể kỳ diệu phục hồi thị lực cho mình. Nhưng vị cha lành ấy đã đuổi người ấy đi kèm lời quở trách, rằng: "Ngươi tưởng rằng nếu ta có thể chữa lành ngươi bằng phép lạ, ta lại không chữa lành chính mình bằng phép lạ sao?"

Thật là một ý niệm dại dột khi cho rằng Đức Chúa Trời sẽ được tôn vinh bởi một lời dối trá. Các nhà chiêm tinh xét đoán của chúng ta, những kẻ trói buộc vận mệnh con người vào các vì sao và hành tinh, giả vờ tôn vinh Đức Chúa Trời bằng cách gán quyền năng và ảnh hưởng như thế cho các tạo vật của Ngài. Nhưng thực ra, họ chẳng qua chỉ là những thần tượng. Dù mặt trời và mặt trăng đều tốt lành và cần thiết, việc thờ lạy chúng là thờ hình tượng trắng trợn. Không phải Mercury đã tạo ra kẻ trộm, cũng không phải Venus đã tạo ra gái điếm. Chẳng hạn, khi một người chồng đánh người vợ ngoại tình của mình và nàng phàn nàn rằng ông ta thật trái tự nhiên khi đánh chính thịt mình, biện luận rằng không phải nàng đã phạm tội ngoại tình mà là Venus hành động qua nàng, ông đáp rằng ông không đánh nàng mà đang đánh Venus ở trong nàng, hay nói chính xác hơn, Venus đã lìa khỏi nàng.

Để áp dụng điều này cho chính mình, chúng ta phải cẩn thận đừng tự nghĩ ra những cách thờ phượng Đức Chúa Trời vượt quá điều Ngài đã truyền dạy. Mỗi người chủ trong nhà mình đều quyết định mình muốn được phục vụ ra sao. Đấng đòi hỏi chúng ta phục vụ Ngài mong đợi việc ấy được làm theo cách của Ngài, bằng không Ngài mong chúng ta phục vụ chính mình hơn là phục vụ Ngài. Lẽ nào chúng ta cho mình khôn ngoan hơn Đấng Tạo Hóa, như thể chúng ta biết rõ hơn điều gì sẽ làm đẹp lòng Ngài? Lẽ nào thiên đàng ban phước cho điều đã được nghĩ ra trái với ý muốn của thiên đàng? Chẳng phải Đức Chúa Trời đe dọa sẽ thêm các tai họa cho những kẻ thêm vào các điều răn của Ngài sao? Nếu những sáng chế như thế là tốt lành và cần thiết, sao Đức Chúa Trời đã không truyền dạy chúng? Phải chăng Ngài thiếu khôn ngoan? Nếu chúng không cần thiết, sao chúng ta lại thực hành chúng? Chẳng phải đó là sự dại dột tự phụ của chúng ta sao? Chúa trở nên ghen tuông khi chúng ta tranh cạnh với Ngài, không chỉ bằng các thần giả dối mà còn bằng sự thờ phượng giả dối. Không có gì nguy hiểm hơn việc tự bịa ra những cách phục vụ Ngài. Người ta thờ lạy Ta một cách vô ích, lấy những điều răn của loài người mà dạy làm đạo lý. Chẳng phải thật đau lòng khi người ta đánh mất mọi nỗ lực của mình trong vấn đề quan trọng nhất của đời mình sao? Để rồi bao nhiêu hy sinh, lời cầu nguyện, của dâng bằng tiền bạc, những khổ hạnh của thân thể và nỗi đau đớn của linh hồn đều trở nên vô ích cả? Thật giống như một con chó săn đuổi sai dấu, tốn bao công sức mà chẳng được kết quả gì.

Việc ác đôi khi có thể xuất phát từ ý tốt, nhưng những ý tốt ấy lại gặp phải hậu quả xấu. Nhiều người đã đổ công sức, tiền của, thậm chí đổ máu mình, chỉ để nhận lấy khổ hình thay vì lòng biết ơn. Khi sứ đồ dạy chúng ta phải làm chết các chi thể thuộc về đất, ông không có ý bảo chúng ta hãy hung bạo với chính mình, mà là với tội lỗi của mình. Có một hình thức làm chết là tách mình khỏi thế gian, và có một hình thức khác là trục xuất thế gian ra khỏi lòng mình. Một thân thể gầy mòn vì roi vọt, suy nhược vì kiêng ăn và kiệt sức vì những cuộc hành hương không phải là sự làm chết mà thánh Phao-lô đã nói đến. Ai đã đòi hỏi những việc ấy nơi các ngươi? Khi không có điều răn nào được ban ra, không có phần thưởng nào được hứa, không có hình phạt nào bị đe dọa, thì còn có thể mong đợi kết quả nào khác ngoài sự hổ thẹn? Chúng ta hoặc chẳng làm gì cả, hoặc làm điều còn tệ hơn là chẳng làm gì sao? Lẽ nào chúng ta dâng hiến nhiều đến thế, chịu đựng nhiều đến thế, mà tất cả đều vô ích sao? Quis haec à vobis? Hãy để kẻ đã giao việc cho các ngươi trả công cho các ngươi. Đừng bao giờ nương cậy vào lý trí của riêng mình khi Đức Chúa Trời đã rõ ràng cấm đoán điều ấy. Người để cho đức tin của mình bị lý trí lấn át có thể có một lý trí được nuôi dưỡng đầy đủ nhưng một đức tin yếu ớt. Một người theo Đấng Christ phải từ bỏ chính mình, và điều đó bao gồm việc từ bỏ lý trí của mình, vì lý trí là một phần không thể tách rời của chính con người. Nếu lý trí dẫn đầu trong các vấn đề thiêng liêng, nó sẽ nhanh chóng thuyết phục ý chí, và ý chí sẽ ra lệnh cho tình cảm. Như thế, bộ ba mới này cai trị Cơ Đốc nhân, thay vì đức tin. Nhưng cũng như khi ba sứ giả được sai từ Rô-ma đến hòa giải sự bất hòa giữa Nicomedes và Prusias — một người bị đau đầu hành hạ, một người bị bệnh gút hành hạ, và người thứ ba là một kẻ khờ — Cato đã dí dỏm nhận xét rằng phái đoàn ấy thiếu một cái đầu, một cái chân và một tấm lòng. Cũng vậy, người để cho lý trí, ý chí và tình cảm chiếm đoạt vị trí của đức tin sẽ thiếu một cái đầu để hiểu biết chân lý, một cái chân để bước đi trong đường lối vâng lời, và một tấm lòng để đón nhận những sự an ủi của sự cứu rỗi.

Do đó, xảy ra việc những tội lỗi ghê tởm nhất lại được biến thành thần tượng khi người ta đặt lý luận riêng của mình chống lại ý muốn rõ ràng của Đức Chúa Trời. Những lời dối trá được gán cho Cha của chân lý, và chân lý cho cha của sự dối trá. Sự bội tín và thề dối được coi là những quan điểm chính thống. Phải, quái vật đáng ghê tởm kia, mà chúng ta nhớ đến trong ngày hôm nay, chính sự phản nghịch, lại được coi là giáo lý tốt lành. Thần tượng ô uế và đáng đóng dấu nhơ nhuốc ấy, con quỷ thô tục ấy, lại được thờ lạy. "Si fas cadendo coelestia scandere," nếu đây là con đường lên thiên đàng, nếu bằng cách này người ta có thể xứng đáng trở thành những ngôi sao trên bầu trời nhờ nhuộm tay mình bằng máu hoàng tộc của các bậc vua chúa, thì tên Jesuit nào lại không muốn làm một ngôi sao? Khi những nguyên tắc của họ là như thế, thì những việc làm của họ ắt cũng phải như thế. Sẽ ra sao nếu Đức Chúa Trời kết án sự phản nghịch xuống địa ngục, trong khi giáo hoàng tôn nó lên thiên đàng? Sẽ ra sao nếu Kinh Thánh xếp những kẻ phản nghịch vào hàng chó và quỷ, trong khi giáo hoàng xếp họ vào hàng các thánh đồ? Người ta từng nói: "Ex quolibet ligno non fit Mercurius," không phải khúc gỗ nào cũng thích hợp để làm một hình tượng. Thế mà ngày nay, tội lỗi quái gở nhất mà ma quỷ từng nhào nặn trong lò luyện địa ngục của nó không những được thực hành mà còn được giáo lý của Rô-ma biện minh. Chúng ta sẽ gọi là tội lỗi điều gì, khi giết người và phản nghịch được coi là những hành vi tôn giáo? Than ôi cho thời đại của chúng ta, khi phải làm chứng cho những sự vô đạo như thế! Để con cháu chúng ta sau này đọc trong biên niên sử của chúng ta rằng: Vào năm ấy, ngày ấy, những kẻ phản nghịch đã âm mưu chống lại vị vua hợp pháp và nhân từ của mình, và rằng trong những ngày ấy đã có một giáo phái, qua những tác phẩm đồ sộ của mình, đã ra sức biện minh cho những hành vi kinh khủng ấy. Nhưng, ôi, nguyện những bia đá độc hại ấy bị sự quên lãng nuốt chửng nhanh chóng như chính các tác giả và những kẻ tiếp tay của chúng bị nhấn chìm trong sự bối rối. Và nguyện cũng một Đức Chúa Trời ấy giải cứu chúng ta, dân sự của Ngài, khỏi những âm mưu của chúng, cũng như Ngài đã giải cứu Hội Thánh của Ngài khỏi những sự thờ hình tượng của chúng.

Vậy chúng ta đã nhìn ra ngoài, nhưng chẳng phải chúng ta cũng có những thần tượng ngay trong nhà sao? Ôi, ước gì chúng ở xa đền thờ như chúng xa rời sự hiệp nhất với đền thờ biết bao! Tôi sẽ không nói quá nhiều về sự mặc khải này, nhưng trong vòng chúng ta có ba thần tượng chính: Thú Vui Hư Không, Danh Vọng Hư Không và Sự Giàu Có. Đáng sợ thay, ba sự hư không này có nhiều kẻ theo hơn cả Ba Ngôi đã tạo dựng nên chúng ta. Thần tượng thứ nhất là thần tượng của sự phóng túng, thần tượng thứ hai là thần tượng của sự kiêu ngạo, và thần tượng cuối cùng là thần tượng của chủ nghĩa vật chất.

Thú Vui Hư Không: Ôi, có biết bao kẻ thờ phượng dại dột đổ xô đến với nữ thần vui vẻ này! Nàng có một đền thờ ở mọi góc phố. Sự say sưa ngồi trong các quán rượu, dâng hương khói và hiến tế những lễ quán bằng rượu cho nàng. Vì vậy, nếu một người nói tiên tri về rượu và đồ uống mạnh, người ấy sẽ được coi là một nhà tiên tri thích hợp cho thời đại này. Nhưng giảng về sự tiết độ lại bị xem là giáo lý khô khan. Chúng ta ca ngợi rượu vì sự tuyệt hảo của nó, nhưng nếu rượu có thể nói, như nó có thể lấy đi lời nói, nó sẽ phàn nàn rằng qua sự lạm dụng của chúng ta, cả hai sự tuyệt hảo của nó đều đã mất. Vì rượu tuyệt hảo bị người tuyệt hảo làm hỏng, cho đến khi rượu tuyệt hảo đã làm hỏng người tuyệt hảo. Ôi, thật đáng tiếc khi một người lại lấy làm vui thích nơi điều khiến mình mất nhân tính, khi họ để cho một tên trộm lẻn vào qua miệng mình để đánh cắp trí khôn, khi chỉ vì một khoảnh khắc thỏa mãn cổ họng, họ giết chết không chỉ A-đam thứ nhất, là lý trí của mình, mà cả A-đam thứ hai, là sự tái sinh của mình, và như thế phạm hai tội giết người cùng một lúc! Trong mỗi nhà thổ, thần tượng này có đền thờ của nàng, nơi giường ô uế làm bàn thờ, gái điếm làm thầy tế lễ, và của lễ là thịt cháy dâng cho Moloch. Không có gì lạ khi một người biến tình nhân của mình thành thần tượng và dành nhiều thời gian tán tỉnh nàng hơn là cầu nguyện, chi nhiều tiền cho vẻ bề ngoài của nàng hơn là cho linh hồn của chính mình. Các hình tượng thì vô tri, nhưng những con vẹt sơn phết thì là những thần tượng sống động. Thú vui lan rộng vượt xa điều tôi hiện có thể khảo sát. Điều này có thể gọi là thần tượng của sự phóng túng, trôi chảy và không bao giờ thỏa mãn.

Danh Vọng Hư Không là thần tượng của những kẻ khờ; chưa từng có người khôn ngoan nào tìm hạnh phúc trong những cái bóng. Đền thờ của nó là sự kiêu ngạo, bàn thờ của nó là tham vọng, sự phục vụ của nó là lời nịnh hót, và của lễ của nó là sự xấc xược. Sennacherib ngu dại đã biến một cỗ xe thành thần tượng, và vua thành Tyre cũng chẳng khôn ngoan hơn khi biến trí tuệ của chính mình thành thần tượng! Người ta lầm đường đến sự vĩ đại khi bỏ qua con đường đến sự tốt lành. Chừng nào một người còn đuổi theo cái bóng của mình, người ấy còn phí phạm thời gian và công sức. Vì mặt trời ở phía sau người ấy, và cái bóng luôn ở phía trước, không thể với tới. Nhưng nếu người ấy quay mặt về phía mặt trời và đi theo nó, cái bóng sẽ theo sau người ấy. Thật vô ích khi một người theo đuổi danh vọng, là cái bóng của mình, trong khi quay mặt khỏi đức hạnh và sự tốt lành; người ấy sẽ bỏ lỡ điều mình vất vả tìm kiếm. Nhưng nếu người ấy hướng mặt về Đấng Christ, là Mặt Trời của sự công chính, và gắng sức đạt đến giải thưởng đời đời, cái bóng sẽ đồng hành cùng người ấy. "Ai tôn kính Ta, Ta sẽ tôn kính người ấy," Chúa phán.

Đức Chúa Trời chống cự kẻ kiêu ngạo, và điều ấy là phải lẽ, vì kẻ kiêu ngạo chống cự Đức Chúa Trời. Những tội lỗi khác có thể khiến một người lìa xa Đức Chúa Trời, nhưng sự kiêu ngạo đưa họ trực tiếp chống lại Đức Chúa Trời và khiến Đức Chúa Trời chống lại họ. Trên thế gian này không có gì đáng để chúng ta kiêu ngạo; ngay cả rêu cũng có thể mọc trên đá. Sự kiêu ngạo luôn luôn nguy hiểm, nhưng đặc biệt nguy hiểm khi nó thổi phồng chúng ta bằng sự tự cho mình có công đức. Như thế, những người theo Rô-ma tự cho mình làm nhiều việc lành hơn, và hoàn hảo hơn điều Đức Chúa Trời đòi hỏi, đến nỗi Ngài trở nên mắc nợ họ và bị ràng buộc phải ban sự thỏa mãn. Tuy nhiên, chắc chắn Đức Chúa Trời sẽ dễ dàng dung thứ những tội lỗi mà chúng ta ăn năn hơn là sự công chính mà chúng ta tự cho mình. "Tôi không phải như những người khác," người Pha-ri-si đã nói, và chiếc đồng hồ của lưỡi ông ta chạy đúng giờ hơn mặt đồng hồ của lòng ông ta. Thật vậy, ông ta không giống những người khác; chắc chắn ông ta không giống bất cứ ai trong số những người sẽ được cứu. Sự khiêm nhường là một bài học khó học, đến nỗi Đấng Christ đã phải từ trời xuống tận nơi để dạy nó.

Sự kiêu ngạo thường gắn liền với các việc lành và đức hạnh. Saul này thích ở giữa các nhà tiên tri. Như thế, nếu một người có một mức độ đáng kể của sự nên thánh và sự bảo đảm về sự sống đời đời, thì thật khó mà không kiêu ngạo về điều đó. Sự kiêu ngạo đã làm hại nhiều người, nhưng sự khiêm nhường chưa bao giờ gây hại cho ai. Khi một người bước vào một cánh cửa, người ấy cúi xuống; cánh cửa đã đủ cao, thế mà người ấy vẫn cúi xuống. Bạn có thể nói người ấy không cần phải cúi, nhưng như Bernard đã nói, việc cúi xuống của người ấy không có hại gì; bằng không, người ấy có thể đụng đầu, trong khi cúi xuống như thế thì người ấy được an toàn. Một người có thể tự nâng mình quá cao trên ân huệ của Đức Chúa Trời, nhưng cúi xuống thì không có nguy hiểm gì; trong sự khiêm nhường không có hại gì. Tôi thà làm kẻ thấp hèn nhất trong số các tôi tớ của Đức Chúa Trời còn hơn làm kẻ cao quý nhất trong số các kẻ thù của Ngài. Danh vọng của thế gian này, ở mức tốt nhất, cũng chỉ là một giấc mộng vàng, mà người ta thường tỉnh dậy trong sự khinh bỉ. Đây là thần tượng của sự kiêu ngạo.

Sự Giàu Có là thần tượng của kẻ tham lam. Gióp mô tả việc phong thánh cho nó: "Người ấy lấy vàng làm hy vọng của mình và nói với thỏi vàng rằng: 'Ngươi là sự bảo đảm của ta.'" Cũng như sự phản nghịch dựng lên một vua mới thay cho Đa-vít, lòng tham lam dựng lên một vị thần mới thay cho Giê-hô-va — là Mammon. Nhưng, như Luther đã nhận xét: "Ôi, vị thần khốn khổ không thể tự bảo vệ mình khỏi rỉ sét hay khỏi bị cướp bóc." Và còn khốn khổ hơn nữa là người đặt sự an toàn của mình nơi vị thần mà chính mình phải có bổn phận bảo vệ. Mi-chê đã không thờ lạy bạc của mình cho đến khi nó được đúc thành hình một thần tượng. Những kẻ này khỏi cần tốn công đúc thần tượng mà thờ lạy ngay chính kim loại. Kẻ mê tín thờ lạy "Aurum in Idolo," vàng trong thần tượng; kẻ tham lam tìm thấy "Idolum in Auro," một thần tượng ngay trong vàng. "Metalla" dường như vang lên như "post alia necessaria," nghĩa là, sau những điều cần thiết khác — một khi họ đã cày xới đất đai, gieo hạt giống, thu hoạch hoa trái và khám phá những phương tiện khác để duy trì sự sống, họ bắt đầu đào sâu vào lòng đất. Ôi, ước gì con người lại quý trọng điều đáng phải bỏ đi nhất, lại ngưỡng mộ điều có thể dễ dàng sống thiếu nhất! Mammon có đền thờ của nó — thế gian. Đức Chúa Trời có đền thờ của Ngài — Hội Thánh. Thế mà nhiều người bỏ qua đền thờ của Đức Chúa Trời để bước vào đền thờ của Mammon, tỏ ra một vẻ tôn kính với Đức Chúa Trời khi họ đi ngang qua Ngài trên đường đến với thế gian. Do đó, rất nhiều người đạt được sự giàu có, nhưng rất ít người đạt được sự tin kính. Các nhà thơ tưởng tượng Pluto là thần của địa ngục và thần của sự giàu có (như thể sự giàu có và địa ngục có cùng một chủ). Đôi khi họ mô tả hắn què quặt và chậm chạp, đôi khi lại nhanh nhẹn như lửa. Khi Jupiter sai hắn đến với một người lính hay một học giả, hắn đi khập khiễng; khi hắn sai hắn đến với một trong những kẻ môi giới của hắn, hắn bay nhanh như chớp. Bài học luân lý là sự giàu có đến trong danh Đức Chúa Trời thì đến chậm rãi và đòi hỏi lao động cần mẫn, nhưng sự giàu có có được với một lương tâm xấu xa thì vừa nhanh chóng vừa dồi dào. Đây là vị thần chính của kẻ thế gian, và tất cả các thần khác đều phục tùng nó. "Si modo Jupiter mihi propitius sit, minores deos flocci facio" — miễn là Mammon ưu ái họ hay nữ thần Diana Vĩ Đại của họ làm cho lợi nhuận của họ gia tăng, họ khinh thường các thần nhỏ khác, tin rằng một ít tiền có thể mua được tất cả các thần ấy. Đây là thần tượng của chủ nghĩa vật chất.

Không Thỏa Hiệp

Các ngươi không thể vừa phục vụ Đức Chúa Trời vừa phục vụ Mammon; các ngươi có thể biện luận cho điều ấy, nhưng không bao giờ có thể hòa giải hai bên. Ghê-ha-xi không thể theo đuổi sự giàu có bị cấm mà không từ bỏ chủ mình. Một số người ở đây đã đưa ra những phân biệt tinh vi, cho rằng mình phục vụ Đức Chúa Trời một cách tiết kiệm hơn và làm đẹp lòng Ngài với chi phí rẻ nhất có thể. Họ đã quyết tâm không làm điều ác, dù họ có thể trục lợi từ nó. Thế mà, vì lợi lộc, họ sẽ đến gần điều ác hết mức có thể mà không vượt qua ranh giới. Nhưng khi xét đến cùng, họ sẽ đặt một ounce vàng lên trên lương tâm của mình. Cũng như dân cư xứ Giu-đa, những người vừa phục vụ Đức Chúa Trời vừa phục vụ các thần tượng, thật ra chẳng phục vụ bên nào cả, những kẻ mặc cả này, những người muốn có hai chủ, thật ra chẳng có chủ nào. Khi ngày hoạn nạn đến, thế gian, chủ của họ, sẽ từ bỏ họ, và khi ấy chủ của họ là Đấng Christ sẽ không tiếp nhận họ. Sự tranh cạnh như thế bị Ngài khinh thường. Con người được tạo dựng để phục vụ Đức Chúa Trời, và thế gian được tạo dựng để phục vụ con người. Do đó, thế gian, ở mức tốt nhất, cũng chỉ là đầy tớ của đầy tớ Đức Chúa Trời. Vì vậy, nếu chúng ta xưng mình là đầy tớ của Đức Chúa Trời, thì việc lấy đầy tớ của chính mình mà biến nó thành đối thủ tranh cạnh với Chủ mình vừa là một sự sỉ nhục vừa là một hành động ngược ngạo. Đức Chúa Trời phán: hãy cho vay, hãy ban cho, hãy mặc cho, hãy nuôi ăn, hãy che chở; Mammon nói: hãy lấy, hãy thu gom, hãy tống tiền, hãy áp bức, hãy cướp bóc. Đấng nào trong hai đấng ấy là Đức Chúa Trời của chúng ta? Ấy là đấng mà chúng ta vâng lời nhiều nhất. Cũng có thể lập luận tương tự về những thú vui, danh vọng, hay bất cứ điều gì khác làm vui thích xác thịt và huyết của chúng ta. Tình yêu thế gian là thù nghịch với Đức Chúa Trời, và phương Đông với phương Tây sẽ sớm hiệp lại với nhau hơn là hòa giải hai bên ấy.

Đó là mục đích đặc biệt của ma quỷ khi đưa những thần tượng này đến gần đền thờ. Nó không lấy làm vui thích khi cai trị địa ngục của chính mình; nó thèm muốn Thiên Đàng. Người ta đã khôn ngoan nhận xét rằng Đấng Christ đã chọn những ngư phủ nghèo làm những người thích hợp nhất để tiếp nhận lời dạy của Ngài và làm những người sáng lập Hội Thánh của Ngài, vì Sa-tan khinh thường không thèm cúi xuống thấp đến thế để cám dỗ họ. Nó tìm cách vượt mặt Đấng Christ giữa các vua trên đất và các học giả lớn, không hề ngờ đến những ngư phủ đơn sơ này. Nhưng khi nhận ra mình đã bị lừa, nó tìm cách khiến toàn bộ nghề nghiệp của họ phải chịu khổ vì điều ấy. Nó mang mối hận thù lâu đời chống lại toàn bộ bộ tộc của họ. Trước kia, nó bỏ qua họ và cám dỗ các học giả lớn, nhưng giờ đây nó thà cám dỗ họ hơn là các vua và hoàng đế. Hội Thánh không xét đoán những người ở ngoài mà xét đoán những người ở trong, và Sa-tan thà khiến một người ở trong vấp ngã còn hơn khiến một trăm người ở ngoài vấp ngã. Nó thèm muốn tất cả, nhưng nó đặc biệt yêu thích một linh hồn mộ đạo. Nó sẽ nuốt chửng linh hồn ấy thèm thuồng hơn Ra-chên nuốt chửng những cây phong gia của nàng. Sự sa ngã của một Cơ Đốc nhân làm nó vui thích hơn sự sa ngã của nhiều người không tin. Không vị vua nào gây chiến với các thần dân trung thành của mình mà chỉ gây chiến với những kẻ phản loạn và thù địch. Ma quỷ quá xảo quyệt nên không phí phạm sự độc ác của nó cho những kẻ tự nguyện phục vụ nó. Nó ít quan tâm đến việc nhân thêm các thần tượng ở Ba-by-lôn hơn là việc đưa được một thần tượng vào Si-ôn. Nó muốn duy trì các thầy tế lễ của Ba-anh trong đất Y-sơ-ra-ên, như thể ngay trước mắt Đức Chúa Trời, hay dựng lên các bò con tại Bê-tên để khinh thường đền thờ. Đó là tham vọng của nó. Con cáo hiếm khi săn mồi gần hang của nó, và Sa-tan không quấy rầy những kẻ thuộc về nó. Chúng an toàn như sự cám dỗ có thể làm cho chúng an toàn. Người cai ngục nào lại tra thêm xiềng xích cho tên tội phạm đã bị cùm, vốn yêu nhà tù của mình và không muốn trốn thoát? Tên cướp biển không phí một phát đạn vào tàu chở than; thay vào đó, hắn nhắm vào tàu buôn giàu có. "Cantabit vacuus," người lữ hành tay không có thể đi qua mà không bị quấy rầy; chính vựa lúa đầy ắp mới mời gọi kẻ trộm. Nếu chúng ta không thuộc về đền thờ, chúng ta sẽ không bị quá nhiều thần tượng tấn công. Nếu chúng ta không phải là Cơ Đốc nhân, chúng ta sẽ gặp ít cám dỗ hơn.

Kẻ thù của chúng ta càng mạnh mẽ và độc ác, sự kháng cự của chúng ta càng phải kiên quyết và mạnh mẽ. Trời bên ngoài càng lạnh, hơi ấm tự nhiên bên trong càng củng cố chính nó và bảo vệ tấm lòng. Đó là dấu hiệu của kẻ vô đạo khi chúc phước cho các thần tượng. Nếu chúng ta không muốn bị kể vào hàng chúng, hãy bảo vệ mình khỏi các thần tượng. Cũng như chúng ta đã trục xuất các thần tượng bằng vật chất khỏi các đền thờ của mình, chúng ta cũng hãy đuổi những thần tượng thuộc linh này ra khỏi lòng mình. Chúng ta hãy tuyên bố cùng với Ép-ra-im: "Chúng ta đã nghe Đức Chúa Trời và đã thấy Ngài. Chúng ta còn liên quan gì đến các thần tượng nữa?" Những thói xấu của những người mộ đạo mang lại sự xấu hổ cho tôn giáo. Cảnh tượng ấy đã khiến ngay cả những nhà vô địch dũng cảm nhất của Đấng Christ cũng phải rơi lệ. "Sông nước mắt tuôn chảy từ mắt tôi vì chúng không giữ luật pháp của Chúa." Đa-vít là một trong những anh hùng vĩ đại nhất thế gian, không ai sánh kịp trong thời của ông, thế mà ông đã khóc. Phải chăng ông đã xé một con gấu như xé một con dê con? Cứu một con chiên khỏi miệng sư tử? Đánh bại một gã khổng lồ hùng mạnh đã thách thức toàn bộ đạo quân của Đức Chúa Trời? Phải chăng ông, như một cơn lốc, đã áp đảo và đánh bại các kẻ thù của mình? Và giờ đây, như một đứa trẻ hay một người đàn bà, ông lại khóc sao? Phải, ông đã nghe danh Đức Chúa Trời bị phạm thượng, chứng kiến các lễ nghi thánh của Ngài bị xúc phạm, thấy các điều răn của Ngài bị chế nhạo, và chứng kiến bạo lực chống lại sự trinh khiết thuần khiết và không ô uế của trinh nữ thánh khiết ấy là Tôn Giáo. Điều ấy đã khiến tấm lòng dũng cảm ấy rơi lệ. "Sông nước mắt tuôn chảy từ mắt tôi." Cũng vậy, Phao-lô nói về những kẻ thù của thập tự giá Đấng Christ, và ông kể về những giọt nước mắt mình đã rơi vì họ. Với lòng dũng cảm lớn lao như thế, ông đã chịu đòn roi và bắt bớ, đối mặt với đủ loại hiểm nguy, chiến đấu với thú dữ tại Ê-phê-sô, được cất lên trời, và học biết thần học của mình giữa các thiên sứ. Và giờ đây, ông lại khóc sao? Phải, ông đã thấy các thần tượng trong đền thờ và sự vô đạo trong Hội Thánh của Đức Chúa Trời. Điều ấy đã khiến tinh thần hùng mạnh ấy tan chảy thành nước mắt. Nếu chúng ta thấy những thần tượng này nơi người khác hay cảm nhận sự hiện diện của chúng trong chính mình mà vẫn im lặng, chúng ta khiến Đức Chúa Trời và Hội Thánh có lý do chính đáng để phàn nàn về chúng ta. Nguyện Chúa giải cứu các đền thờ của Ngài khỏi những thần tượng này.

Tuy nhiên, cho đến đây chúng ta đã bàn luận mọi việc bằng những thuật ngữ chung chung, và các bạn có thể nói: "Điều nói với mọi người là điều chẳng nói với ai cả." Vì vậy, giờ đây xin cho tôi chuyển sang những điều cụ thể.

Nhà Của Đức Chúa Trời

Là mỗi Cơ Đốc nhân: cũng như Hội Thánh là Đền Thờ lớn của người ấy, thì mỗi cá nhân là đền thờ nhỏ của người ấy. Chúng ta không chỉ, bởi ân điển của Ngài, là những viên đá sống trong Đền Thờ của Ngài, mà còn là những đền thờ sống trong Si-ôn của Ngài, mỗi người mang trong mình một ngôi đền nhỏ của Đấng Uy Nghi vô hạn của Ngài. Nơi nào Đức Chúa Trời ngự, nơi ấy là Đền Thờ của Ngài; vì vậy, tấm lòng tin kính là Đền Thờ của Ngài, vì đó là nơi Ngài ngự. Cũng như chúng ta, những tạo vật hèn mọn thuộc về đất, có sự tồn tại của mình trong Ngài, thì Ngài, Đức Chúa Trời của thiên đàng, cũng có nơi ngự của Ngài trong chúng ta. Thật vậy, ngay cả các tầng trời cao nhất cũng không thể chứa đựng Ngài, thế mà Ngài chọn ngự trong nơi ở khiêm nhường của những linh hồn được đổi mới của chúng ta. Một ngôi nhà do tay người làm ra sẽ có ý nghĩa gì đối với Đức Chúa Trời của các thần linh, nếu không có một thần linh được làm nên không bởi tay người để Ngài ngự trong đó? Tại đây, nếu Thân Thể là Đền Thờ, thì Linh Hồn là Thầy Tế Lễ; nếu Thân Thể không dâng, của lễ sẽ không được chấp nhận.

Trong Đền Thờ thuộc linh này, Tiền Sảnh là phần đầu tiên, mà chúng ta có thể coi là Miệng. Vì vậy, Đa-vít cầu nguyện xin có một người canh gác được đặt tại cửa môi mình để bảo vệ lối vào Đền Thờ của Đức Chúa Trời. Đây có thể là một lý do cho tục lệ chào hỏi bằng nụ hôn xưa kia; họ đã hôn cổng của Đền Thờ Đức Chúa Trời. Tại đây, Sự Kính Sợ Đức Chúa Trời đóng vai trò Người Giữ Cổng, sẵn sàng đón tiếp bạn bè của Ngài và quyết tâm ngăn chặn kẻ thù của Ngài. Người Giữ Cổng phải đặc biệt cảnh giác chống lại hai loại kẻ thù: một là kẻ phản bội đi ra ngoài qua lời nói xấu, và kẻ kia là tên trộm lẻn vào qua việc uống rượu quá độ.

Nơi Thánh tượng trưng cho tâm trí đã được nên thánh, điều mà thánh Phao-lô gọi là con người bề trong. Tại đây, chúng ta tìm thấy sự giàu có và đồ trang sức — các ân điển thiêng liêng. Tại đây, không chỉ sự công chính, đức tin và sự tiết độ thi hành vai trò của mình, mà toàn bộ ca đoàn các nhân đức thiên thượng cùng hòa âm với nhau.

Nơi Chí Thánh là lương tâm đã được thanh tẩy, nơi các chê-ru-bim của đức tin và tình yêu đứng, cùng với ngôi thi ân, được che phủ bởi đôi cánh của những thiên sứ vinh hiển ấy. Từ ngôi thi ân này, Đức Chúa Trời ban ra những lời chứng đầy ân điển của Đức Thánh Linh tốt lành của Ngài, làm chứng cùng với tâm thần của chúng ta rằng chúng ta là con cái của Ngài. Trong không gian thánh này, Chúa trò chuyện với linh hồn, lắng nghe lời xưng tội khiêm nhường của nàng, và ban cho nàng sự tha thứ ngọt ngào. Đây là nơi mà cả loài người lẫn thiên sứ đều không thể vào; chỉ có Thầy Tế Lễ Thượng Phẩm Chúa Giê-xu đến, không chỉ một lần mỗi năm mà hằng ngày, ban cho những ân huệ và sự an ủi vô giá không thể diễn tả bằng lời.

Tại đây, chúng ta tìm thấy Hòm Giao Ước gìn giữ luật pháp hoàng gia và Bình Manna thiên thượng. Luật pháp trước kiềm chế chúng ta khỏi những tội lỗi trong tương lai bằng một sự ngăn ngừa đầy phước hạnh, trong khi bình manna sau bảo đảm cho chúng ta sự tha thứ cho những tội lỗi trong quá khứ bằng một sự an ủi đầy phước hạnh. Chúng ta cũng hãy xét đến những chân đèn bằng vàng, tượng trưng cho sự hiểu biết được soi sáng của chúng ta, nhờ đó chúng ta nhận biết ý muốn của Đấng Tạo Hóa và phân biệt con đường dẫn đến sự bình an đời đời của mình. Và chúng ta đừng quên những bàn bánh trần thiết, tượng trưng cho những ký ức thánh của chúng ta, giữ bánh sự sống luôn sẵn có trong chúng ta. Thật vậy, trí nhớ là kho báu của Đền Thờ này, bảo vệ những của cải thiên thượng ấy, cho phép chúng ta rút dùng khi cần. Tại đây, chúng ta cũng tìm thấy bức màn và những tấm rèm bằng lụa cùng những tấm treo đắt giá — sự công chính của Đấng Christ, khiến chúng ta được Đức Chúa Trời chấp nhận, che giấu những yếu đuối của chính chúng ta và trang điểm cho chúng ta bằng các nhân đức của Ngài. Tại đây, bàn thờ dâng sinh tế hiện hữu trong tấm lòng tan vỡ. Con thú phải bị giết không tìm thấy trong bầy gia súc của chúng ta mà ở trong tình cảm của chúng ta; chúng ta phải hy sinh những dục vọng của mình. Con dao để giết chúng, mà nếu không thì sẽ giết chúng ta, là gươm của Đức Thánh Linh, tức là Lời của Đức Chúa Trời. Ngọn lửa để thiêu đốt chúng là lòng sốt sắng thánh được nhen lên trong chúng ta bởi sự cảm thúc của Đức Chúa Trời.

Ngoài những của lễ này, còn có những của lễ khác để chúng ta dâng trong Đền Thờ này, trên bàn thờ này. Ngoài những lời ca ngợi và cầu nguyện của chúng ta, chúng ta phải bày tỏ lòng thương xót và làm các việc từ thiện. Thờ phượng mà thiếu lòng thương cảm là gì? Hy sinh mà thiếu lòng thương xót là gì? Nếu anh em ngươi có điều gì nghịch cùng ngươi, hay nếu ngươi có điều gì thật ra thuộc về anh em ngươi, của lễ của ngươi sẽ khiến Đức Chúa Trời ghê tởm. Hội Thánh xưa từng than phiền rằng đá của nàng được mặc áo, trong khi con cái nàng trần truồng — rằng những kẻ tò mò tìm thấy đề tài cho sự vui thích của mình, nhưng những người khốn khổ không tìm thấy bánh để nuôi sống mình. Như thế, thánh Augustinô nói: "Nếu ngươi có một con bò mập, hãy dâng nó cho người nghèo." Dù họ không thể uống huyết của dê đực, họ có thể ăn thịt của bò đực. Và trong khi Đức Chúa Trời phán: "Nếu Ta đói, Ta cũng không nói cho ngươi hay," Ngài sẽ thừa nhận trong ngày cuối cùng: "Ta đói, các ngươi đã cho Ta ăn. Hãy đến, hỡi những người được phước." Người nghèo là những thư giới thiệu của Đức Chúa Trời gửi đến chúng ta, và những lời cầu nguyện của chúng ta là những thư giới thiệu của chúng ta gửi đến Đức Chúa Trời. Nếu chúng ta từ chối lắng nghe họ, làm sao chúng ta mong Đức Chúa Trời làm thỏa lòng chúng ta? Vì vậy, hỡi Cơ Đốc nhân, ngươi là một Đền Thờ di động của Đức Chúa Trời hằng sống.

Nguyện điều này dạy tất cả chúng ta biết trang hoàng những Đền Thờ này bằng những ân điển thích hợp. Sự mê tín không quan tâm nó phung phí bao nhiêu cho những đền thờ bằng vật chất: những cột cao vút, những trụ đá cẩm thạch, những đài kỷ niệm công phu vẫn thờ ơ với chính những đồ trang sức của mình; những cây thập tự nạm ngọc, những hình tượng mặc lụa và vải mỏng, với những tán thêu và những bàn thờ trang điểm bằng ngọc trai và kim cương. Sự mê tín quả là hào phóng với chính những sự thái quá của nó. Ôi, ước gì tôn giáo của chúng ta làm được điều gì cho những bức tường cổ xưa và đổ nát này! Nhưng những Đền Thờ thuộc linh trong chính chúng ta quý giá hơn biết bao? Đồ đạc của chúng nên cao quý hơn biết bao?

Thứ nhất, nếu chúng ta là Đền Thờ của Đức Chúa Trời, chúng ta hãy nên thánh, vì sự thánh khiết, hỡi Chúa, xứng hợp với nhà Ngài đời đời.

Thứ hai, đây là nhà cầu nguyện; chúng ta phải cầu nguyện không ngừng. Nếu ngươi muốn cầu nguyện trong Đền Thờ của Đức Chúa Trời, hãy cầu nguyện trong chính mình.

Thứ ba, những lời ca ngợi vang dội của Đức Chúa Trời phải được nghe trong những Đền Thờ này. Mỗi người hãy nói về sự tôn vinh của Ngài. Chúa vui thích ngự giữa những lời ca ngợi của dân sự Ngài. Trong Thi Thiên 48 có chép: "Chúng tôi đã suy ngẫm về sự nhân từ của Ngài, hỡi Đức Chúa Trời, ở giữa Đền Thờ của Ngài." Điều này có nghĩa là chúng ta suy ngẫm về những sự thương xót của Ngài ngay cả trong sâu thẳm của lòng mình. Chúng ta hãy suy ngẫm về những sự thương xót của Ngài tại đó và vang lên những lời ca ngợi Ngài.

Thứ tư, Đấng Ngự Trong sắp xếp mọi phòng trong nhà của Ngài. Nếu Đức Chúa Trời ngự trong chúng ta, Ngài hãy cai trị chúng ta. Hãy phục tùng ý muốn của mình cho Lời của Ngài và tình cảm của mình cho Đức Thánh Linh của Ngài. Mỗi người thi hành quyền bính trên nhà của chính mình là điều thích hợp.

Thứ năm, chúng ta hãy vui mừng khi Ngài ở trong chúng ta và đừng gây cho Ngài bất cứ sự quấy rầy nào. Đừng để sự ô uế của bất cứ căn phòng nào khiến Ngài chán ghét nơi ngự của Ngài. Hãy tẩy sạch mọi góc bẩn thỉu của tội lỗi và xông hương toàn bộ ngôi nhà bằng một dược và quế bì. Hãy gắng sức đến gần hơn với Chủ Nhà của mình. Những người khác trở về nhà của họ, nhưng tại đây ngôi nhà phải gắng sức trở về với Đấng Ngự Trong. Mỗi khi Đức Chúa Trời đến gần bạn, hãy ra đón Ngài trên đường và chào mừng Ngài vào nơi ở chính đáng của Ngài.

Cuối cùng, nếu chúng ta là nhà của Chúa, thì chúng ta không thuộc về ai khác. Các Đền Thờ bằng vật chất không được dùng cho những mục đích tầm thường; huống chi các đền thờ thuộc linh lại càng phải chỉ dùng cho sự phục vụ Đức Chúa Trời? Chúng ta đừng xâm phạm các quyền của Ngài. Như thế, Ngài sẽ phán: "Đây là nhà Ta; Ta sẽ ngự tại đây, vì Ta ưa thích nó." Vậy nguyện chúng ta trang hoàng những Đền Thờ này bằng những ân điển làm đẹp lòng Đức Chúa Trời và khiến Ngài vui thích ngự trong chúng ta.

Các Thần Tượng

Đây là các Đền Thờ: còn các thần tượng cư ngụ trong chúng thì chúng ta biết rõ hơn là biết cách trục xuất chúng. Chúng là những dục vọng và ham muốn quá độ của chúng ta, những sự phản loạn của bản tính bại hoại của chúng ta, gây chiến với linh hồn, làm ô uế thân thể, và mang lại sự sỉ nhục cho các Đền Thờ của Đức Thánh Linh. Vì vậy, tôi chuyển từ chúng sang điểm cuối cùng: không thể có

Không Hòa Hợp

giữa những thần tượng dâm dục này và các đền thờ thuộc linh. Đức Chúa Trời sẽ không ngự cùng những cư dân như thế. Nếu có sự ô uế hiện diện, Đấng là nguồn của mọi sự thanh sạch có chịu đựng nó không? Đấng Christ có ngự cùng một kẻ ngoại tình không? Đấng không cho phép bất cứ điều ô uế nào bước vào thành thiên thượng của Ngài, liệu chính Ngài có ngự trong một thành ô uế dưới đất này không? Ôi, hãy suy ngẫm tội lỗi ấy đáng ghê tởm biết bao, khi nó không chỉ lấy các chi thể của Đấng Christ mà biến chúng thành tay chân của gái điếm, mà còn biến các Đền Thờ của Đấng Christ thành những nhà thổ hôi thối. Lòng chúng ta là những bàn thờ, từ đó chúng ta dâng lên hương thơm ngọt ngào của những lời cầu nguyện sốt sắng và những lời tạ ơn vui mừng. Nếu khói của những tư tưởng độc ác được tìm thấy tại đó, Đức Chúa Trời có chấp nhận các của lễ của chúng ta không? Một người có thể làm đẹp lòng Cha mình được sao, nếu người ấy từ chối hòa giải với anh em mình? Những ngọn đèn của tri thức và sự tiết độ đang cháy trong chúng ta; liệu trận lụt rượu có dập tắt chúng không? Chúa có ngự trong một thân thể say sưa không? Chúng ta có phải thôi làm Đền Thờ của Ngài khi chúng ta trở thành những bình chứa rượu quá độ không? Trong chúng ta có Manna, là bánh sự sống; liệu chủ nghĩa hưởng lạc và sự tham ăn có làm hư nó không? Trong chúng ta có sự bình an; liệu sự kiêu ngạo và tranh cạnh có xua đuổi nó đi không? Trong chúng ta có tình yêu thiên thượng; liệu tình yêu thế gian có trục xuất nó không? Các ân điển của Đức Chúa Trời có thể cùng tồn tại với những thói xấu của Sa-tan không? Đền Thờ của Đức Chúa Trời có dung chịu các thần tượng không? Không, những lông chim đại bàng này sẽ không chịu trộn lẫn với những lông chim thường. Vàng thiên thượng này khinh thường sự pha trộn với những kim loại thấp kém và giả mạo.

Chúng ta hãy dò xét lòng mình và kiểm tra chúng thật kỹ lưỡng. Nếu chúng ta không trục xuất những thần tượng này, Đức Chúa Trời sẽ không thừa nhận chúng ta là Đền Thờ của Ngài. Nhà Ta sẽ được gọi là nhà cầu nguyện: đó là ý định của Đức Chúa Trời. Nhưng các ngươi đã biến nó thành hang trộm cướp: đó là sự chiếm đoạt sai trái của con người. Chúng ta hãy cẩn thận đừng chiếm đoạt sai trái nhà của Đức Chúa Trời, nhớ lại Ngài đã báo trả sự xúc phạm như thế bằng roi vọt ra sao. Chúng ta đã được mua bằng một giá; vì vậy, chúng ta hãy tôn vinh Đức Chúa Trời cả trong thân thể lẫn tâm thần, vì chúng thuộc về Ngài. Chúng là vật Ngài đã mua, Đền Thờ của Ngài, cơ nghiệp của Ngài, nơi ngự của Ngài. Đừng đánh mất một chủ nhân đầy ân điển như thế bởi sự phạm thánh vô ơn nhất. Các bạn thấy nhiều ngôi nhà đổ nát vốn từng là những cung điện hoàng gia. Hãy học từ những cảnh tượng vô hồn ấy để bảo vệ chính mình khỏi những số phận tương tự, kẻo Đức Chúa Trời phán về các bạn: "Đây từng là nhà Ta, nhưng vì nó đã ôm lấy các thần tượng, Ta đã lìa bỏ nó."

Hoặc giả, nếu chúng ta không dựng thần tượng trong những Đền Thờ này mà lại biến chính các Đền Thờ thành thần tượng thì sao? Nếu chúng ta không nói: "Hãy làm cho chúng ta các thần," như Y-sơ-ra-ên đã nói, mà lại biến chính mình thành thần thì sao? Nếu chúng ta trang hoàng các bàn thờ và xây dựng các đền thờ cho trí tuệ của chính mình, hôn tay mình vì những điều tốt lành mà chúng đã mang lại cho chúng ta thì sao? Nếu chúng ta quy điều gì cho chính mình, làm sao Đấng Christ có thể là tất cả đối với chúng ta? Chúng ta có công bằng khi chỉ trích những kẻ thờ lạy Con Thú của Rô-ma mà lại tìm thấy một hình thức thờ hình tượng mới trong chính nhà mình không? Chúng ta có nên từ chối thờ lạy các thánh đồ và các thiên sứ mà lại dâng sự thờ phượng thiêng liêng cho chính mình, chỉ là bụi và tro, không? Nếu chiến thắng đội vương miện cho các trận chiến của chúng ta, nếu sự dư dật lấp đầy các kho lẫm của chúng ta, hay nếu thành công tưởng thưởng cho những nỗ lực của chúng ta, thì vinh quang của tất cả những điều ấy có phải quy cho những thành tựu của chính chúng ta không? Sự tranh cạnh này không được Đức Chúa Trời dung chịu, việc pha trộn quá nhiều Đền Thờ với toàn những thần tượng. Nhưng như vị quan tòa xứ Lancashire đã nói về thần tượng méo mó ấy: "Dù nó không đủ đẹp để làm một vị thần, nó sẽ là một con quỷ tuyệt vời." Như thế, bụi và tro kiêu ngạo chiếm lấy vinh quang thuộc về Đức Chúa Trời và chiếm đoạt nó cho chính mình, dù quá ghê tởm để làm Đền Thờ, cũng đủ thích hợp để làm thần tượng. Khi Đa-vít cầu nguyện: "Xin giải cứu con khỏi kẻ ác, hỡi Đức Giê-hô-va," thánh Augustinô, sau nhiều suy ngẫm và tìm kiếm, cuối cùng đã khám phá ra kẻ ác ấy là ai: "Xin giải cứu con khỏi kẻ ác, xin giải cứu con khỏi chính con; xin giải cứu Augustinô khỏi Augustinô; con chính là kẻ ác ấy." Vậy, trong mọi hình thức thờ hình tượng, nguyện Đức Chúa Trời giải cứu chúng ta khỏi sự thờ phượng mê tín chính mình. Một số người đã thần tượng hóa các nhà cai trị của mình, một số thần tượng hóa những người tình của mình, một số thần tượng hóa những sáng tạo của mình, nhưng vô số người khác đã thần tượng hóa chính mình. Một người không có thần tượng, không có vị thần nhỏ trong hộp, không có tội lỗi đặc biệt nào trong lòng mà mình dung túng và yêu mến, quả thật là một người hiếm có.

Cách duy nhất để sửa chữa tất cả những điều này là mỗi người hãy bắt đầu từ chính mình. Thật vô ích khi lên án những lỗi lầm ở nơi khác mà chúng ta lại dung túng ngay trong nhà mình. Một người trở nên lố bịch khi bỏ mặc ngôi nhà của mình đang cháy để đi dập lửa nhà hàng xóm. Mỗi người hãy lấy đi một than lửa đang cháy khỏi đám lửa này, và ngọn lửa sẽ tự tắt. Nếu mỗi linh hồn tẩy sạch Đền Thờ của mình, tất cả sẽ được thoát khỏi Thần Tượng, và Đức Chúa Trời sẽ chấp nhận từng người một. Một đám đông chẳng qua chỉ là một đống những sự hư không. Càng lấy đi nhiều, chúng ta càng còn lại ít. Khi một cánh đồng bị cỏ dại tràn ngập, cách tốt nhất để bảo đảm một vụ mùa bội thu là mỗi người hãy nhổ cỏ phần đất của mình. Khi chúng ta muốn quét sạch đường phố, mỗi người hãy quét trước cửa nhà mình, và công việc sẽ hoàn thành nhanh chóng. Nhưng chừng nào mọi người còn chỉ trích mà không ai sửa mình, chúng ta chỉ đang nói chống lại Thần Tượng trong khi các Đền Thờ của chúng ta vẫn chưa được tẩy sạch.

Hãy cầu nguyện cho sự ăn năn phổ quát, như Giô-si-a nhân đức, để tẩy sạch các nhà của Đức Chúa Trời, hầu cho dục vọng và sự tục tĩu, kiêu ngạo và tham lam, dối trá và vô luân, ác ý và say sưa không còn được tìm thấy giữa chúng ta. Hãy để mọi điều ô uế bị quăng ra ngoài, và đừng để điều ô uế nào được phép vào trong. Khi làm như vậy, Chúa sẽ ngự trong chúng ta một cách thỏa lòng, và chúng ta sẽ ngự trong Ngài với sự an ủi. Tại đây, chúng ta sẽ là Đền Thờ cho Ngài, và trong tương lai, Ngài sẽ là Đền Thờ cho chúng ta. Như vậy, chúng ta gặp gỡ Thành vinh hiển ấy được mô tả như sau: "Tôi không thấy đền thờ nào trong thành, vì Chúa là Đức Chúa Trời Toàn Năng cùng Chiên Con là đền thờ của thành." Chúng ta là các Đền Thờ của Đức Chúa Trời trên đất, và Đức Chúa Trời sẽ là Đền Thờ của chúng ta trên trời. Nguyện Thánh Linh của Đức Chúa Trời thánh hóa chúng ta cho mục đích này, và nguyện Ngài mãi mãi được tôn thánh trong chúng ta. A-men.

Có người có thể đã vội phán xét trong lời chỉ trích của mình, từ lâu trước giờ này: "Điều này liên quan gì đến vấn đề đang bàn? Nó có dính dáng gì đến công việc của ngày hôm nay?" Tôi đã có thể ngăn chặn sự phản đối này bằng cách so sánh sự Thờ Thần Tượng với sự Phản Nghịch: một bên là sự bội tín đối với Chúa, bên kia là sự bội tín đối với Đấng Được Xức Dầu của Chúa. Thờ thần tượng là phản nghịch chống lại Đức Chúa Trời, và Phản Nghịch là một hình thức thờ thần tượng chống lại Vua. Nhờ ân điển thiêng liêng và sự vâng phục thánh khiết của chúng ta, nguyện tất cả chúng ta được giải thoát khỏi cả hai. Tôi kết thúc bằng một sự áp dụng vào thời hiện tại.

Đây là một trong những ngày phước hạnh được cử hành để kỷ niệm sự giải cứu của Vị Quân Vương nhân từ của chúng ta, và thật xứng hợp khi sự giải cứu của một vị vua, nhất là một vị vua như thế, xứng đáng có một ngày kỷ niệm. Khi Đức Chúa Trời giải cứu một cá nhân, dường như Ngài đang tái diễn sự Sáng Tạo của người ấy. Nhưng sự giải cứu của một vị vua luôn là một mục đáng chú ý trong Biên Niên Sử của Chúa. Câu chuyện về việc ngài đã bị đe dọa ra sao và đã được cứu như thế nào đã được thuật lại tại đây trong nhiều dịp, và chi tiết hơn những gì tôi có sức lực, tài năng hay thời gian để sánh kịp. Quả thật đó dường như là một thời khắc khó khăn khi một vị vua bị giam cầm, không có sự bảo vệ nào ngoài sự Vô Tội của mình, và không có thần dân trung thành nào ngoài một Kẻ Phản Bội. Tuy nhiên, đã có một Đấng ở cùng ngài, Đấng mạnh hơn tất cả những kẻ chống đối ngài. Một vị Hoàng Tử tốt có hơn một người bảo vệ: 1. một đội hộ vệ phụ trợ gồm những người phàm, 2. một đội hộ vệ bên trong dưới hình thức một Lương Tâm trong sạch, 3. một đội hộ vệ thuộc linh trong lời cầu nguyện của các thần dân trung tín của ngài, 4. một đội hộ vệ thiên thượng trong sự canh giữ của các Thiên Sứ đầy quyền năng, 5. một đội hộ vệ thiêng liêng trong sự quan phòng của Đấng Tạo Hóa của ngài, Đấng bao quanh ngài bằng một bức tường lửa vừa gìn giữ ngài vừa thiêu đốt kẻ thù của ngài.

Nhưng ý định của tôi không phải là dẫn tư tưởng của quý vị trở lại với hiểm nguy của ngài, mà là khuấy động lòng quý vị với lòng biết ơn vì sự gìn giữ ngài. Ngài được gọi một cách chính đáng là Đấng Bảo Vệ Đức Tin: ngài luôn bảo vệ Đức Tin, và Đức Tin luôn bảo vệ ngài. Ngài đã gìn giữ Đền Thờ của Đức Chúa Trời khỏi Thần Tượng, và vì thế Đức Chúa Trời đã gìn giữ ngài khỏi mọi kẻ thù của ngài. Chắc chắn, sự Quan Phòng đã giải cứu ngài khỏi những Âm Mưu đầu đời mà ngài phải đối diện từ thuở ấu thơ, đã định sẵn ngài cho một ích lợi phi thường nào đó và một điều tốt lành vô song cho thế giới Cơ Đốc. Đấng đã ban cho ngài sự sống và Vương Miện (gần như) đồng thời đã gìn giữ cả hai một cách kỳ diệu khỏi mọi sự thù địch cuồng nộ của Rô-ma và Địa Ngục. Khi Chúa giải cứu ngài, Ngài đã làm gì khác ngoài việc giải cứu tất cả chúng ta? Hãy vui mừng trong sự an toàn của ngài, như người Rô-ma đã làm khi Germanicus được phục hồi, khi họ vội vã đến Điện Capitol với đèn và của lễ, hát vang với những tiếng reo hò và hoan hô: "Salva Roma, Salva Patria, Salva Germanicus" - "Thành đã an toàn, Đất Nước đã an toàn, và mọi sự đều an toàn trong sự thịnh vượng của Germanicus." Khi suy ngẫm về những phước lành chúng ta đang hưởng dưới sự trị vì nhân từ của ngài - sự an toàn để truyền lại của cải khó nhọc làm ra cho con cháu chúng ta, sự bình an che chở chúng ta và cho phép chúng ta dạy dỗ con cái mình theo đường lối của Chúa, khả năng xây dựng các Đền Thờ và Bệnh Viện mà không sợ bạo lực man rợ phá hủy chúng, sự tự do thờ phượng không bị quấy rầy hay nhọc nhằn, sự gìn giữ các Đền Thờ của chúng ta khỏi những Thần Tượng tục tĩu và sự tinh sạch của Sự Thờ Phượng Đức Chúa Trời khỏi những sáng chế mê tín, sự bảo vệ đời sống tạm thời của chúng ta và sự yên tĩnh cho linh hồn chúng ta được cứu - vì một vị Vua của loài người như thế, chúng ta hãy chúc tụng Đức Chúa Trời của các vua. Hãy hát ca về sự giải cứu của ngài, cả riêng tư mỗi ngày lẫn công khai trong ngày hôm nay, trong các hội chúng của chúng ta: "Salva Britannia, Salva Ecclesia, Salva Jacobus" - "Vương Quốc của chúng ta đã an toàn, Hội Thánh của Đức Chúa Trời đã an toàn, toàn bộ Cơ Nghiệp của chúng ta đã an toàn, tất cả chúng ta đều an toàn và được phước trong sự an toàn và thịnh vượng của Vua James." Ôi, nguyện chúng ta thật sự noi theo niềm vui mừng của dân Y-sơ-ra-ên và trung tín bắt chước điều đó. Với tấm lòng đã chuẩn bị và tình cảm sốt sắng, chúng ta hãy tôn cao Danh vinh hiển của Ngài như đại Hội Chúng này, và nếu có thể, bằng một biểu hiện phi thường nào đó của lòng biết ơn hiệp một, hãy xuyên thấu tận trời cao và hòa vào điệp khúc của các ca đoàn thiên thượng đang hát: "Vinh dự, ngợi khen và vinh quang thuộc về Đức Chúa Trời nhân từ của chúng ta vì mọi sự giải cứu đầy thương xót của Ngài đối với cả Hoàng Tử lẫn dân chúng." Phải, chúng ta hãy nói "A-men" bằng cả tấm lòng, và nguyện A-men, Đấng Chứng Nhân trung tín trên trời, Lời và Lẽ Thật của Đức Chúa Trời, cũng nói "A-men" cho điều đó. Còn về phần chúng ta, chúng ta hãy thành tâm ăn năn về những tội lỗi quá khứ, sửa đổi đời sống mình với lòng sốt sắng tôn giáo, từ bỏ mọi Thần Tượng nội tâm của mình, phục vụ Chúa với tấm lòng trong sạch, và nguyện Đức Chúa Trời giải cứu cả Ngài lẫn chúng ta khỏi mọi kẻ thù của chúng ta, bây giờ và mãi mãi. Nguyện điều này được ban cho bởi lòng thương xót của Đức Chúa Trời, qua công đức của Chúa Giê-xu Christ, và trong danh của Đức Thánh Linh. Nguyện mọi lời ngợi khen và vinh quang, vâng phục và tạ ơn thuộc về Đấng ấy, ba ngôi nhưng một Đức Chúa Trời đời đời, đời đời không cùng.

HẾT.

LƯU Ý CỦA NGƯỜI DỊCH: 5 khối gồm dấu phân cách, thông tin nhà xuất bản và bản quyền ở cuối sách đã được lược bỏ khi tách file; dòng ghi dịp giảng và dấu in ấn 1624 được giữ nguyên trong thân sách; mục lục đầu sách được giữ nguyên vị trí ở đầu thân sách.

Sách liên quan

Mở trong trình đọc Về thư viện

↑ Đầu trang
Chia sẻ:FacebookX